దేశంలో లోక్సభ సీట్ల పునర్వ్యవస్థీకరణ (డీలిమిటేషన్) అంశం మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు దారితీస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి Revanth Reddy ప్రతిపాదించిన “హైబ్రీడ్ మోడల్” దేశ సమాఖ్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేసే కీలక ఆలోచనగా నిలుస్తోంది. ఇది కేవలం ప్రాంతీయ ప్రయోజనాలకు పరిమితం కాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా సమతుల్య అభివృద్ధి, సమాన రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, మరియు బాధ్యతాయుత పాలనను ప్రోత్సహించే దిశగా రూపొందించబడింది.
ప్రస్తుతం లోక్సభలో 543 సీట్లు ఉన్నాయి. ఇవి 1971 జనగణన ఆధారంగా నిర్ణయించబడ్డాయి. జనాభా పెరుగుదల, ప్రాంతాల అభివృద్ధి, మరియు ప్రజల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఈ సీట్లను పెంచాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తోంది. ప్రతిపాదిత ప్రణాళిక ప్రకారం సుమారు 50 శాతం సీట్లు పెంచి మొత్తం సంఖ్యను 800 దాటించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఈ పెంపు పూర్తిగా జనాభా ఆధారంగా జరిగితే, దేశంలోని దక్షిణ రాష్ట్రాలు తీవ్రంగా నష్టపోతాయి.
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు, కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాలు గత దశాబ్దాలుగా జనాభా నియంత్రణలో ముందంజలో ఉన్నాయి. అదే సమయంలో ఇవి దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకంగా నిలుస్తున్నాయి. కానీ జనాభా ఆధారంగా మాత్రమే సీట్ల కేటాయింపు జరిగితే, ఈ రాష్ట్రాల రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోతుంది. ఇది “బాగా పనిచేసినవారికి శిక్ష, నిర్లక్ష్యం చేసినవారికి బహుమతి” అనే పరిస్థితిని సృష్టిస్తుంది.
ఈ నేపథ్యంలో Revanth Reddy సూచించిన హైబ్రీడ్ మోడల్ సమతుల్య పరిష్కారాన్ని అందిస్తుంది. ఈ మోడల్ ప్రకారం, అదనంగా పెంచే 272 సీట్లలో సగం (136 సీట్లు) అన్ని రాష్ట్రాలకు సమానంగా ప్రాతిపదికన కేటాయించాలి. ఇది ప్రతి రాష్ట్రానికి కనీస ప్రాతినిధ్యాన్ని హామీ ఇస్తుంది. మిగిలిన 136 సీట్లు మాత్రం కేవలం జనాభా కాకుండా, రాష్ట్రాల ఆర్థిక సహకారం (GSDP), పన్నుల వాటా, అభివృద్ధి సూచికలు, మరియు జనాభా నియంత్రణ వంటి అంశాల ఆధారంగా కేటాయించాలి.
ఈ విధానం ద్వారా దేశంలో ఒక ఆరోగ్యకరమైన పోటీ వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక ప్రదర్శనను మెరుగుపరచడానికి, అభివృద్ధి సూచికలను పెంచడానికి, మరియు బాధ్యతాయుత పాలనను అందించడానికి ప్రోత్సహించబడతాయి. ఇది చివరికి దేశ సమగ్ర అభివృద్ధికి దోహదపడుతుంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిపాదిస్తున్న ఏకపక్ష జనాభా ఆధారిత పెంపు మోడల్ కొనసాగితే, ఉత్తర మరియు దక్షిణ రాష్ట్రాల మధ్య విభేదాలు మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. ప్రస్తుతం దక్షిణ రాష్ట్రాలకు ఉన్న సీట్ల సంఖ్య సుమారు 130 కాగా, పెంపు తర్వాత అది 195కి చేరుతుంది. అదే సమయంలో ఉత్తర రాష్ట్రాలు 413 నుండి 621కి పెరుగుతాయి. ఈ వ్యత్యాసం దేశ సమాఖ్య వ్యవస్థపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు.
హైబ్రీడ్ మోడల్ మరో ముఖ్య ప్రయోజనం ఏమిటంటే, ఇది కేవలం సంఖ్యల ఆట కాదు—ఇది బాధ్యతాయుత పాలనకు ప్రోత్సాహం. రాష్ట్రాలు ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం పొందాలంటే, అవి అభివృద్ధి, పన్నుల సేకరణ, మరియు ప్రజా సేవలలో మెరుగ్గా పనిచేయాల్సి ఉంటుంది. దీంతో దేశవ్యాప్తంగా పరిపాలనా ప్రమాణాలు మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది.
ఇంకా ఒక కీలక అంశం—ఈ ప్రక్రియను తొందరపాటు నిర్ణయాలతో అమలు చేయకూడదు. Revanth Reddy సూచించినట్లుగా, అన్ని రాజకీయ పార్టీలతో సమావేశాలు నిర్వహించడం, రాష్ట్ర అసెంబ్లీల్లో చర్చలు జరపడం, నిపుణుల కమిటీ ఏర్పాటు చేయడం వంటి చర్యలు తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా 2027 జనాభా గణన తర్వాత ఈ ప్రక్రియను చేపట్టడం మరింత సముచితం.
మహిళా రిజర్వేషన్ అంశంలో కూడా సమగ్ర దృష్టి అవసరం. మహిళలకు సమాన రాజకీయ అవకాశాలు కల్పించడం అనేది కీలకమైన విషయం అయినప్పటికీ, దానిని డీలిమిటేషన్తో ముడిపెట్టి రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం వాడకూడదు. దీని కోసం ప్రత్యేకంగా పారదర్శక విధానం ఉండాలి.
- మొత్తం మీద, హైబ్రీడ్ మోడల్ దేశానికి ఒక సమతుల్య మార్గాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది ప్రాంతీయ అసమానతలను తగ్గిస్తూ, సమాఖ్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తుంది. దేశంలోని ప్రతి రాష్ట్రం తన సామర్థ్యానికి తగిన ప్రాతినిధ్యం పొందేలా చేస్తుంది. “ఏక్ భారత్, శ్రేష్ఠ భారత్” అనే నినాదం నిజంగా అర్థవంతం కావాలంటే, ఈ తరహా సమగ్ర మరియు సమతుల్య విధానాలను ఆమోదించడం అత్యవసరం RevanthReddy
