ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు అనేది ప్రతి పౌరుడికి ఉన్న అత్యంత విలువైన రాజ్యాంగబద్ధ హక్కు. అదే సమయంలో అది బాధ్యత కూడా. ఒక వ్యక్తికి ఒకే ఓటు అనే సూత్రం ప్రజాస్వామ్యానికి మూలాధారం. అయితే, రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు తర్వాత చాలా కాలంగా “డబుల్ ఓట్లు” అనే అంశం ప్రతి ఎన్నికల్లో చర్చనీయాంశంగా మారుతూ వస్తోంది. తెలంగాణలో ఓటు వేసిన తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్కు వెళ్లి అక్కడ కూడా ఓటు హక్కు వినియోగిస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఎన్నోసార్లు వినిపించాయి.
ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (SIR) ప్రక్రియ ఎన్నికల వ్యవస్థను మరింత పారదర్శకంగా మార్చే కీలక సంస్కరణగా భావిస్తున్నారు. ఓటర్ల జాబితాలో ఉన్న లోపాలను గుర్తించి, డూప్లికేట్ పేర్లు, మరణించిన వారి పేర్లు, చిరునామా మార్పులు, ఇతర సాంకేతిక తప్పిదాలను సరిదిద్దే ప్రక్రియ ఇది. దీని ద్వారా ఎన్నికల సమయంలో వివాదాలకు అవకాశం తగ్గే అవకాశముంది.
హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి, మేడ్చల్ వంటి ప్రాంతాల్లో ఉపాధి, ఉద్యోగం, విద్య, వ్యాపారం కోసం స్థిరపడిన వేలాది మంది తమ స్వగ్రామాల్లోని ఓటును తొలగించకుండా కొనసాగిస్తున్న పరిస్థితి చాలా ఏళ్లుగా ఉంది. ప్రజా ప్రాతినిధ్య చట్టం ప్రకారం ఒక వ్యక్తికి ఒకే ఓటు మాత్రమే ఉండాలి. రెండు చోట్ల ఓటరుగా నమోదవడం చట్టవిరుద్ధం. అయినప్పటికీ రాజకీయ ప్రయోజనాలు, నిర్లక్ష్యం, అవగాహన లోపం వంటి కారణాలతో ఈ సమస్య కొనసాగుతూ వచ్చింది.
SIR ప్రక్రియలో బయటపడుతున్న గణాంకాలు కూడా పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తున్నాయి. హైదరాబాద్లో లక్షల సంఖ్యలో ఓటర్ రికార్డుల్లో మ్యాపింగ్ సమస్యలు, వివరాల వ్యత్యాసాలు గుర్తించినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కూడా భారీ సంఖ్యలో రికార్డులు పరిశీలనలో ఉన్నాయి. అయితే ఈ వ్యత్యాసాలన్నీ డూప్లికేట్ ఓట్లే అని భావించలేం. చిరునామా మార్పులు, మరణించిన ఓటర్లు, టైపింగ్ పొరపాట్లు, ఇతర సాంకేతిక లోపాలు కూడా అందులో భాగమే. అయినప్పటికీ జాబితాను పూర్తిగా పరిశుభ్రం చేయాల్సిన అవసరాన్ని ఈ ప్రక్రియ స్పష్టం చేస్తోంది.
ఎన్నికల సంఘం మాత్రమే కాకుండా ప్రతి పౌరుడు కూడా ఈ ప్రక్రియలో భాగస్వామి కావాలి. రెండు రాష్ట్రాల్లో ఓటు నమోదు చేసుకున్న వారు స్వచ్ఛందంగా ఒక చోట మాత్రమే ఓటును కొనసాగించి, మరో చోట ఫామ్-7 ద్వారా తొలగించుకోవడం చట్టబద్ధమైన మార్గం. అలాగే ఓటర్ హెల్ప్లైన్ యాప్, 1950 హెల్ప్లైన్ వంటి సేవలను వినియోగించి తమ వివరాలను పరిశీలించుకోవచ్చు.
పరిశుభ్రమైన ఓటర్ల జాబితా ఉంటేనే ఎన్నికలపై ప్రజల్లో విశ్వాసం పెరుగుతుంది. ఒక్కో ఓటు విలువను కాపాడాలంటే ఒక వ్యక్తికి ఒకే ఓటు అనే సూత్రం కచ్చితంగా అమలు కావాలి. తెలంగాణ ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన ఈ ప్రక్షాళన విజయవంతమైతే భవిష్యత్తులో దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నికల సంస్కరణలకు ఇది ఆదర్శంగా నిలిచే అవకాశం ఉంది. ప్రజాస్వామ్య బలోపేతానికి ఇది కీలక అడుగుగా చెప్పవచ్చు.
SIR
