డెలిమిటేషన్ బిల్ పాస్ కాలేదనే వాదనతో రాజకీయ చర్చలు వేడెక్కుతున్నాయి. కానీ ఇక్కడ ఒక కీలక విషయం స్పష్టంగా తెలుసుకోవాలి—డెలిమిటేషన్ అనేది కేవలం ఒక బిల్పై ఆధారపడే ప్రక్రియ కాదు, ఇది రాజ్యాంగబద్ధమైన బాధ్యత. Article 81 of the Constitution of India ప్రకారం లోక్సభ సీట్లు జనాభా ఆధారంగా పునర్విభజన చేయాల్సిందే. అలాగే 84th Constitutional Amendment Act ద్వారా ఈ ప్రక్రియను 2026 వరకు ఫ్రీజ్ చేశారు. ఆ గడువు ముగిసిన తర్వాత డెలిమిటేషన్ అనివార్యం అవుతుంది.
ఇప్పుడు ప్రధాన చర్చ ఏంటంటే—సీట్ల సంఖ్య పెంచాలా? లేక అదే 543 సీట్లను మళ్లీ పంచాలా? ప్రస్తుతం లోక్సభలో 543 స్థానాలే ఉన్నాయి. వీటిని పెంచి 800కి పైగా చేయాలంటే మరో ప్రత్యేక రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం. అలాంటి నిర్ణయం లేకపోతే, ఉన్న 543 సీట్లను తాజా జనాభా గణాంకాల ప్రకారం పునర్విభజన చేస్తారు.ఇక్కడే దక్షిణ భారతానికి సంబంధించిన ఆందోళనలు ప్రారంభమవుతున్నాయి. ఉత్తర భారత రాష్ట్రాల్లో జనాభా వేగంగా పెరిగిన నేపథ్యంలో, ఆ రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ సీట్లు కేటాయించే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు Telangana, Tamil Nadu, Karnataka, Andhra Pradesh వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాలు జనాభా నియంత్రణలో ముందుండటంతో సీట్ల సంఖ్య తగ్గే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
అయితే “దక్షిణ భారతం తన కాలి మీద తాను కొట్టుకుందా?” అనే ప్రశ్నకు సరళమైన సమాధానం లేదు. Dravida Munnetra Kazhagam (DMK), Bharat Rashtra Samithi (BRS), Left Democratic Front (LDF) వంటి పార్టీలు సీట్ల పెంపుపై జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాయి. వారి వాదన ఏమిటంటే—జనాభా ఆధారంగా మాత్రమే సీట్లు కేటాయిస్తే, జనాభా నియంత్రణలో ముందున్న రాష్ట్రాలు శిక్ష పడినట్టే అవుతుంది.
అదే సమయంలో, సీట్ల సంఖ్య పెంచడం ద్వారా ప్రాతినిధ్యం సమానంగా ఉండేలా చేయవచ్చని మరో వాదన ఉంది. ఉదాహరణకు, మొత్తం సీట్లు పెరిగితే దక్షిణ రాష్ట్రాలకు నష్టాన్ని కొంతవరకు తగ్గించవచ్చు. కానీ ఈ నిర్ణయం రాజకీయ సమ్మతి లేకుండా సాధ్యం కాదు.ఇప్పుడు కోర్టు మార్గం గురించి మాట్లాడితే—ఇది పూర్తిగా రాజ్యాంగ ప్రక్రియ కావడంతో న్యాయస్థానాల జోక్యం చాలా పరిమితం. సుప్రీంకోర్టు సాధారణంగా పాలసీ నిర్ణయాల్లో జోక్యం చేసుకోదు. కాబట్టి ఈ అంశం రాజకీయ పరిష్కారమే కోరుకుంటుంది.
ఈ పరిణామాలు రాజకీయంగా కూడా పెద్ద మార్పులకు దారితీయవచ్చు. Narendra Modi నాయకత్వంలోని Bharatiya Janata Party ఈ అంశాన్ని ఎన్నికల అజెండాగా మార్చే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఉత్తర భారత రాష్ట్రాల్లో జనాభా ఆధారిత ప్రాతినిధ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ రాజకీయ లాభం పొందవచ్చు. అదే సమయంలో Akhilesh Yadav వంటి నాయకులు తమ వైఖరిని సమర్థించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
అయితే ఇది కేవలం ఉత్తరం-దక్షిణం వివాదంగా చూడడం సరైంది కాదు. భారతదేశం సమాఖ్య వ్యవస్థలో సమతుల్యత కీలకం. జనాభా, అభివృద్ధి, ప్రాతినిధ్యం—ఈ మూడు అంశాల మధ్య సమన్వయం అవసరం.2027 నుంచి 2029 మధ్య ఈ విషయం మరింత వేడెక్కే అవకాశం ఉంది. కొత్త జనగణన గణాంకాలు వెలువడిన తర్వాత అసలు ప్రభావం స్పష్టమవుతుంది. 2034 నాటికి ఈ మార్పులు పూర్తిగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.
మొత్తంగా చూస్తే, ఇది కేవలం ఒక చట్టం పాస్ కాలేదనే విషయం కాదు—దేశ రాజకీయ భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేసే పెద్ద ప్రక్రియ. దక్షిణ రాష్ట్రాలు తమ వ్యూహాన్ని పునఃపరిశీలించుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. అదే సమయంలో దేశవ్యాప్తంగా సమతుల్యత కాపాడే విధంగా కేంద్రం నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.
Delimitation2026
