మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతం మరోసారి ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా వివిధ ఘర్షణలు, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, భద్రతా సవాళ్లతో వార్తల్లో నిలుస్తున్న ఈ ప్రాంతం ఇప్పుడు మరోసారి యుద్ధ వాతావరణంలోకి జారుకునే ప్రమాదాన్ని ఎదుర్కొంటున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ దేశాలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి. దక్షిణ లెబనాన్లోని టైర్ ప్రాంతంపై ఇజ్రాయెల్ వైమానిక దాడులు, బీరుట్ శివార్లలో జరిగిన సైనిక చర్యలు ఇప్పటికే ఉద్రిక్త పరిస్థితులను మరింత తీవ్రమయ్యేలా చేశాయి.
ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో ఇరాన్ అత్యవసర జాతీయ భద్రతా మండలి సమావేశాన్ని నిర్వహించడం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఇరాన్ నాయకత్వం చేసిన ప్రకటనలు చూస్తే పరిస్థితిని తేలికగా తీసుకునే అవకాశమే కనిపించడం లేదు. తమ భద్రతకు లేదా మిత్ర శక్తులకు ముప్పు వాటిల్లితే తగిన రీతిలో ప్రతిస్పందిస్తామని ఇరాన్ హెచ్చరించడం గమనార్హం. ఈ వ్యాఖ్యలు కేవలం రాజకీయ ప్రకటనలా? లేక భవిష్యత్ సైనిక చర్యలకు సంకేతమా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఇజ్రాయెల్ వైపు చూస్తే, దేశ భద్రత విషయంలో ఎప్పటిలాగే అత్యంత అప్రమత్తంగా వ్యవహరిస్తోంది. సంభావ్య క్షిపణి దాడులు లేదా డ్రోన్ దాడులను ఎదుర్కొనేందుకు తన వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను సిద్ధంగా ఉంచింది. ముఖ్యంగా ఐరన్ డోమ్, డేవిడ్స్ స్లింగ్ వంటి రక్షణ వ్యవస్థలను మరింత అప్రమత్త స్థితిలో ఉంచినట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు సూచిస్తున్నాయి. గతంలో ఇరాన్ మద్దతు గల హిజ్బుల్లా, హమాస్ వంటి సంస్థల ద్వారా పరోక్షంగా ఒత్తిడి తీసుకొచ్చిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. అయితే ఈసారి పరిస్థితి భిన్నంగా మారే అవకాశముందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రస్తుతం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చర్చకు వస్తున్న అంశం అమెరికా పాత్ర. అమెరికా అధికారికంగా ఈ ఘర్షణలో భాగస్వామి కాకపోయినా, ఇజ్రాయెల్కు అత్యంత సన్నిహిత మిత్రదేశంగా ఉంది. గతంలో కూడా ఇజ్రాయెల్పై ముప్పు ఏర్పడిన సందర్భాల్లో అమెరికా సైనిక, ఆర్థిక, నిఘా సహకారాన్ని అందించింది. అందువల్ల ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగితే అమెరికా ప్రత్యక్షంగా కాకపోయినా పరోక్షంగా జోక్యం చేసుకునే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు.
ఇక మరోవైపు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమంపై కొనసాగుతున్న అంతర్జాతీయ చర్చలు కూడా ఈ సంక్షోభానికి కీలక అంశంగా మారాయి. అమెరికా, యూరోపియన్ దేశాలు, ఇరాన్ మధ్య జరుగుతున్న అణు ఒప్పంద చర్చలు ఇప్పటికే సున్నిత దశలో ఉన్నాయి. ఈ సమయంలో ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు పెరగడం దౌత్య ప్రయత్నాలకు దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది. ఒకవేళ యుద్ధ పరిస్థితులు ఏర్పడితే చర్చలు పూర్తిగా నిలిచిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది.
ఈ ఉద్రిక్తతల ప్రభావం కేవలం రాజకీయాలకే పరిమితం కాదు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. మధ్యప్రాచ్యం ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలో యుద్ధం లేదా పెద్ద ఎత్తున ఘర్షణలు చోటు చేసుకుంటే చమురు ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. దాని ప్రభావం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు, రవాణా ఖర్చులు, ద్రవ్యోల్బణంపై కనిపించవచ్చు.
అలాగే ఎర్ర సముద్రం, హోర్ముజ్ జలసంధి వంటి కీలక సముద్ర మార్గాలు ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత ముఖ్యమైనవి. ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే ఈ మార్గాల్లో రవాణా అంతరాయం కలగవచ్చు. దాని ప్రభావం అంతర్జాతీయ సరుకు రవాణా, దిగుమతులు-ఎగుమతులు, సరఫరా గొలుసులపై పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే ప్రపంచం ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో మరో పెద్ద భద్రతా సంక్షోభం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం ప్రస్తుతం అన్ని పక్షాలు సంయమనం పాటించడం అత్యంత అవసరం. యుద్ధం ప్రారంభించడం కంటే దాన్ని ఆపడం చాలా కష్టం. ఒకసారి ఘర్షణలు విస్తరించిన తర్వాత వాటి ప్రభావం సరిహద్దులు దాటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కనిపిస్తుంది. అందువల్ల దౌత్య చర్చలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వాన్ని బలోపేతం చేయడం, ఉద్రిక్తతలను తగ్గించే చర్యలు చేపట్టడం కాలానుగుణ అవసరంగా మారింది.
ప్రస్తుతం ప్రపంచం ఎదురుచూస్తున్నది ఒక్కటే. ఇరాన్ తదుపరి నిర్ణయం ఏమిటి? ఇజ్రాయెల్ తన సైనిక చర్యలను కొనసాగిస్తుందా? అమెరికా ఎంతవరకు జోక్యం చేసుకుంటుంది? అనే ప్రశ్నలకు రాబోయే రోజుల్లో సమాధానాలు లభించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. మధ్యప్రాచ్యంలో పరిస్థితులు అత్యంత సున్నితంగా మారాయి. చిన్న సంఘటన కూడా పెద్ద ఘర్షణకు దారితీసే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే ప్రపంచ దేశాలు ఇప్పుడు యుద్ధం కాకుండా శాంతి, సంభాషణ, దౌత్య మార్గాల వైపు అడుగులు పడాలని ఆశిస్తున్నాయి.
