దేశంలో ఒకప్పుడు “ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం” అనే మాట ప్రజల జీవితాల్లో నిజంగా కనిపించేది. కానీ నేటి పరిస్థితుల్లో ఆరోగ్యం కూడా ధనికులకే అందుబాటులో ఉన్న విలాసంగా మారుతోందనే విమర్శలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. వైద్య రంగం సేవా ధర్మం నుంచి మెల్లగా వ్యాపార ధోరణి వైపు వెళ్లిపోగా, సామాన్య ప్రజలు వైద్య ఖర్చుల భారంతో నలిగిపోతున్నారు. ప్రైవేటు కార్పొరేట్ ఆసుపత్రుల పెరుగుతున్న ఆధిపత్యం, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల నిర్లక్ష్యం, అధిక వైద్య ఖర్చులు కలిసి దేశ ఆరోగ్య వ్యవస్థపై తీవ్రమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి.
ఈరోజు ఒక సాధారణ జ్వరం వచ్చినా ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో అడుగు పెడితే వేల రూపాయల బిల్లు రావడం సాధారణమైంది. రక్తపరీక్షలు, స్కానింగ్లు, అనవసర టెస్టులు, ఖరీదైన మందులు రాయడం అనేక ఆసుపత్రుల్లో రొటీన్ వ్యవహారంగా మారింది. రోగి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడడం కంటే బిల్లును పెంచడంపైనే దృష్టి పెడుతున్నారనే ఆరోపణలు ప్రజల్లో తీవ్ర అసంతృప్తిని కలిగిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా ఐసీయూ చికిత్సలు, హార్ట్ సర్జరీలు, క్యాన్సర్ థెరపీలు, కిడ్నీ చికిత్సల ఖర్చులు మధ్యతరగతి కుటుంబాలను అప్పుల పాలుచేస్తున్నాయి.
ఒక్కసారి కుటుంబంలో ఎవరైనా తీవ్రమైన అనారోగ్యానికి గురైతే ఆ కుటుంబ ఆర్థిక పరిస్థితి పూర్తిగా కుప్పకూలుతోంది. ఇళ్లు అమ్మడం, బంగారం తాకట్టు పెట్టడం, అప్పులు చేయడం, భూములు విక్రయించడం ఇప్పుడు అనేక కుటుంబాల్లో సాధారణ దృశ్యాలుగా మారాయి. కొందరు వైద్య ఖర్చులు భరించలేక చికిత్స మధ్యలోనే ఆపేస్తుండగా, మరికొందరు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. “డబ్బు ఉంటేనే వైద్యం” అనే పరిస్థితి ప్రజాస్వామ్య దేశానికి మాయని మచ్చగా మిగిలిపోతోందనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఒకప్పుడు వైద్యుడు అంటే దేవుడితో సమానం అనే భావన ఉండేది. కానీ ఇప్పుడు కార్పొరేట్ వైద్య వ్యవస్థలో రోగిని “కస్టమర్”గా చూస్తున్నారనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఆసుపత్రి యాజమాన్యాలు నిర్దేశించే ఆర్థిక లక్ష్యాల ఒత్తిడిలో కొందరు వైద్యులు కూడా అనవసర పరీక్షలు, ఖరీదైన చికిత్సలు సూచిస్తున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి. అయితే ప్రతి వైద్యుడు లేదా ప్రతి ఆసుపత్రి ఇదే విధంగా వ్యవహరిస్తుందనడం సరైంది కాదని, ఇంకా సేవా భావంతో పనిచేస్తున్న వైద్యులు, సంస్థలు ఉన్నాయని గుర్తించాలి.
ఇక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల పరిస్థితి మరింత దయనీయంగా మారిందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో వైద్యులు కొరత, సిబ్బంది లోపం, పడకల కొరత, మందుల లభ్యత లేకపోవడం, పరికరాలు పనిచేయకపోవడం, పరిశుభ్రత లోపించడం వంటి సమస్యలు తీవ్రంగా కనిపిస్తున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాలు పేరుకే ఉన్నాయని, అక్కడ సరైన వైద్య సేవలు అందడం లేదని ప్రజలు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో రోగులు గంటల తరబడి క్యూల్లో నిలబడాల్సి వస్తోంది. ఒక డాక్టర్కు వందలాది మంది రోగులు ఉండటంతో సరైన పరీక్షలు లేకుండా మందులు రాయడం జరుగుతోందని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రజలు తప్పనిసరిగా ప్రైవేటు ఆసుపత్రుల వైపు వెళ్లాల్సి వస్తోంది. అదే సమయంలో ప్రభుత్వాలు ప్రజా ఆరోగ్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడంలో విఫలమవుతున్నాయనే విమర్శలు పెరుగుతున్నాయి.
ఆరోగ్యశ్రీ, ఆయుష్మాన్ భారత్ వంటి పథకాల ద్వారా ప్రజలకు వైద్యం అందిస్తున్నామని ప్రభుత్వాలు చెబుతున్నప్పటికీ, అసలు లాభం కార్పొరేట్ ఆసుపత్రులకే వెళ్తోందని ఆరోగ్య రంగ నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. ప్రజల పన్నుల రూపంలో వచ్చే నిధులు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల అభివృద్ధికి కాకుండా ప్రైవేటు ఆసుపత్రుల బిల్లుల చెల్లింపులకు వెళ్తున్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి. కొన్ని చోట్ల నకిలీ బిల్లులు, అవసరం లేని చికిత్సలు, బీమా దుర్వినియోగం వంటి ఆరోపణలు కూడా వెలుగులోకి వచ్చాయి.
ప్రజల ప్రాణాల కంటే కార్పొరేట్ లాభాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్న పరిస్థితిపై దేశవ్యాప్తంగా ఆగ్రహం వ్యక్తమవుతోంది. కోట్లాది రూపాయల ప్రాజెక్టులు ప్రకటించే ప్రభుత్వాలు, గ్రామాల్లో గర్భిణులకు సమయానికి అంబులెన్స్ అందించలేకపోతున్నాయనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఎన్నికల సమయంలో ఉచిత హామీలు ఇచ్చే రాజకీయ నాయకులు, ప్రజల ఆరోగ్య హక్కు విషయంలో మాత్రం సరైన చర్యలు తీసుకోవడం లేదని ప్రజలు ప్రశ్నిస్తున్నారు.
ప్రభుత్వాలు నిజంగా ప్రజల పక్షాన ఉంటే ప్రతి మండలంలో నాణ్యమైన ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు ఏర్పాటు చేయాలి. ఖాళీగా ఉన్న వైద్య పోస్టులను వెంటనే భర్తీ చేయాలి. ఉచిత మందులు, పరీక్షలు అందుబాటులోకి తేవాలి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అత్యవసర వైద్య సేవలను విస్తరించాలి. ప్రైవేటు ఆసుపత్రుల ఫీజులపై కఠిన నియంత్రణలు అమలు చేయాలి. వైద్యాన్ని పూర్తిగా వ్యాపారంగా మార్చిన కార్పొరేట్ దందాపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రజలు కోరుతున్నారు.
ఒక దేశ అభివృద్ధిని కొలవాలంటే ఆ దేశంలోని పేదవాడికి అందుతున్న వైద్యం ఎలా ఉందో చూడాలి. కానీ ప్రస్తుతం భారతదేశంలో ధనికులకు ఐదు నక్షత్రాల ఆసుపత్రులు, పేదలకు నిర్లక్ష్యంతో నిండిన ప్రభుత్వ వార్డులు అనే పరిస్థితి నెలకొంది. ఇది కేవలం ఆరోగ్య అసమానత కాదు, స్పష్టమైన సామాజిక అన్యాయం అని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రజల ఆరోగ్యం ప్రభుత్వ బాధ్యత. ఆరోగ్యం సేవ మాత్రమే కాదు, అది ప్రతి పౌరుని హక్కు. ప్రభుత్వాలు ప్రజా వైద్య వ్యవస్థను బలోపేతం చేసి, నాణ్యమైన వైద్యాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తీసుకురాగలిగితేనే పేద, మధ్యతరగతి ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడతాయి. లేకపోతే భవిష్యత్తులో ఆరోగ్యం కూడా ధనికులకే పరిమితమయ్యే ప్రమాదం ఉందనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
చందమూరి నరసింహ రెడ్డి.
ఖాసా సుబ్బారావు అవార్డు గ్రహీత.
కదిరి.
CorporateHealth
