న్యూఢిల్లీ: Gyanesh Kumar Public Impeachment అంశం దేశ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీసింది. భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై ఇండియా కూటమి నిర్వహించిన బహిరంగ అభిశంసన కార్యక్రమంలో లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్ గాంధీ చేసిన ప్రసంగం రాజకీయంగా ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR), ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, ఎన్నికల సంఘం పనితీరు, రాజ్యాంగ సంస్థల స్వతంత్రత వంటి అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ కేంద్ర ప్రభుత్వంపై తీవ్ర విమర్శలు గుప్పించారు.
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ పదవిలో జ్ఞానేశ్ కుమార్ కొనసాగడానికి వీల్లేదని, ఆయనపై తమ వద్ద ఆధారాలు ఉన్నాయని రాహుల్ గాంధీ వ్యాఖ్యానించారు. ఈ కార్యక్రమంలో సుమారు 250 మంది ప్రతిపక్ష ఎంపీలు, పౌర సమాజ ప్రతినిధులు, మీడియా ప్రతినిధులు పాల్గొన్నారు.
ఢిల్లీలో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు, రాజ్యసభలో ప్రతిపక్ష నేత మల్లికార్జున ఖర్గే నివాసంలోని గార్డెన్‌లో అక్టోబర్ 31న ఇండియా కూటమి ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. మాజీ లోక్‌సభ స్పీకర్ మీరా కుమార్ కార్యక్రమానికి అధ్యక్షత వహించగా, ఖర్గే తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై వచ్చిన ఆరోపణలు, ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారశైలిపై ప్రతిపక్ష నేతలు తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించారు.
రాహుల్ గాంధీ తన ప్రసంగంలో ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో దేశవ్యాప్తంగా 13.3 కోట్ల మంది ఓటర్ల పేర్లు తొలగించబడ్డాయని ఆరోపించారు. ఇది దేశంలోని మొత్తం ఓటర్లలో సుమారు 15 శాతానికి సమానమని పేర్కొన్నారు. ప్రతి ఏడుగురు భారతీయుల్లో ఒకరి ఓటు హక్కు తొలగించినట్లుగా ఈ పరిణామాన్ని అభివర్ణించారు. అయితే ఈ సంఖ్యపై ఎన్నికల సంఘం గణాంకాలు, అధికారిక వివరాలను పరిశీలించడం కీలకం. మరణించినవారు, ఇతర ప్రాంతాలకు తరలిపోయినవారు, నకిలీ లేదా డూప్లికేట్ నమోదులు వంటి కారణాలతో కూడా ఓటర్ల జాబితాల్లో మార్పులు జరుగుతాయని బీజేపీ వాదిస్తోంది.
2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో ఓటు వేసిన వారి పేర్లు ఇప్పుడు ఓటర్ల జాబితాలో లేకపోతే, అప్పటి ఎన్నికల సమయంలో వారి అర్హత ఏమిటన్నది స్పష్టం చేయాలని రాహుల్ గాంధీ ప్రశ్నించారు. అయితే ఎన్నికల అనంతరం జరిగిన ఓటర్ల జాబితా సవరణ ఒక్కటే గత ఎన్నికలను చట్టవిరుద్ధంగా మార్చదు. ఈ అంశంపై ఎన్నికల తేదీల నాటి జాబితాలు, ఓటర్ల అర్హతలు, సంబంధిత ఆధారాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్ వ్యవహారశైలిపై రాహుల్ గాంధీ తీవ్ర విమర్శలు చేశారు. ఆయన పదవిలో కొనసాగడం సాధ్యం కాదని, తొలగింపునకు అవసరమైన ఆధారాలు తమ వద్ద ఉన్నాయని వ్యాఖ్యానించారు. ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రంగా వ్యవహరించాల్సిన రాజ్యాంగ బాధ్యతను గుర్తుచేశారు. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను కాపాడేందుకు ప్రతిపక్షం వెనక్కి తగ్గబోదని స్పష్టం చేశారు.
ఇదిలా ఉండగా, ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను తొలగించే ప్రక్రియ సాధారణ రాజకీయ తీర్మానంతో పూర్తయ్యేది కాదు. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324(5) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిని తొలగించే విధానానికి సమానమైన ప్రత్యేక ప్రక్రియను అనుసరించాలి. నిరూపిత దుర్వ్యవహారం లేదా అసమర్థత వంటి కారణాలు ఉండాలి. లోక్‌సభలో కనీసం 100 మంది సభ్యులు లేదా రాజ్యసభలో కనీసం 50 మంది సభ్యులు తొలగింపు తీర్మానానికి నోటీసుపై సంతకాలు చేయాలి. సంబంధిత సభ స్పీకర్ లేదా చైర్మన్ ఆ నోటీసును పరిశీలిస్తారు. ఆమోదిస్తే ఆరోపణలపై విచారణ జరుగుతుంది. అనంతరం రెండు సభల్లోనూ ప్రత్యేక మెజారిటీతో తీర్మానం ఆమోదం పొందాల్సి ఉంటుంది. చివరగా రాష్ట్రపతి తొలగింపు ఉత్తర్వులు జారీ చేయవచ్చు.
అందువల్ల ఖర్గే నివాసంలో నిర్వహించిన బహిరంగ అభిశంసన కార్యక్రమం రాజకీయ, ప్రతీకాత్మక నిరసన మాత్రమే. అది రాజ్యాంగపరమైన తొలగింపు ప్రక్రియకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.
ఈ కార్యక్రమం అనంతరం నవంబర్ 1న ఢిల్లీలోని రాంలీలా మైదానంలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించేందుకు ఇండియా కూటమి సిద్ధమైంది. ఓటు హక్కుల పరిరక్షణ, SIR ప్రక్రియలో పారదర్శకత, ఎన్నికల సంఘం బాధ్యతాయుత పనితీరు వంటి అంశాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాలని ప్రతిపక్షాలు భావిస్తున్నాయి. మరోవైపు బీజేపీ ఈ ఆరోపణలను రాజకీయ ప్రచారంగా అభివర్ణిస్తూ ప్రతిపక్షాల తీరును విమర్శిస్తోంది.
భారత ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికల సంఘానికి అత్యంత కీలకమైన స్థానం ఉంది. అధికారంలో ఉన్న పార్టీతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి పౌరుడి ఓటు హక్కును రక్షించడం, స్వేచ్ఛగా, నిష్పక్షపాతంగా ఎన్నికలు నిర్వహించడం ఆ సంస్థ ప్రధాన బాధ్యత. ఎన్నికల సంఘంపై ప్రతిపక్షాలు చేసిన ఆరోపణలకు సమగ్ర సమాధానాలు రావాలి. అదే సమయంలో నిరాధార ఆరోపణల ఆధారంగా రాజ్యాంగ సంస్థల ప్రతిష్ఠ దెబ్బతినకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగం దేశ రాజకీయాల్లో మరో కొత్త చర్చకు తెరతీసింది. ఓటర్ల జాబితాలపై వివాదం, ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, ప్రతిపక్షాల ఐక్యత, కేంద్ర ప్రభుత్వంపై విమర్శలు రాబోయే రోజుల్లో మరింత వేడెక్కే అవకాశముంది. చివరకు ఈ వివాదంలో ఎవరి వాదనలో నిజం ఉందో రాజకీయ ప్రకటనలు కాకుండా పారదర్శకమైన గణాంకాలు, చట్టపరమైన విచారణ, రాజ్యాంగ సంస్థల జవాబుదారీతనం తేల్చాలి. ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటు హక్కు ప్రతి పౌరుడి విలువైన హక్కు. ఆ హక్కుపై ఎలాంటి సందేహాలు వచ్చినా వాటికి నిష్పక్షపాతంగా సమాధానం లభించాల్సిందే.
