అమరావతి: రాజకీయాల్లో శాశ్వత మిత్రులు, శాశ్వత ప్రత్యర్థులు ఉండరనే మాట తరచూ వినిపిస్తుంది. పరిస్థితులు, ప్రజా అవసరాలు, రాజకీయ సమీకరణాలు, పాలనా ప్రాధాన్యతలు మారుతున్న కొద్దీ పార్టీల మధ్య సంబంధాల్లోనూ మార్పులు రావడం సహజమే. అయితే సుదీర్ఘ రాజకీయ అనుభవం కలిగిన నాయకులు తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం ప్రజల్లో ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తుంది. ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు రాసిన మోదీపై ప్రశంసాత్మక వ్యాసం కూడా అలాంటి చర్చకే కారణమైంది.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రాజకీయ ప్రస్థానంలో 25 ఏళ్ల పాలనా అనుభవాన్ని ప్రస్తావిస్తూ చంద్రబాబు రాసిన “Twenty-five years of leadership, an India transformed” అనే వ్యాసం జాతీయ రాజకీయ వర్గాల్లో ప్రత్యేక దృష్టిని ఆకర్షించింది. మోదీ నాయకత్వంలో దేశం సాధించిన పురోగతి, మౌలిక వసతుల విస్తరణ, డిజిటల్ వ్యవస్థల అభివృద్ధి, ఆర్థిక రంగంలో వచ్చిన మార్పులు తదితర అంశాలను చంద్రబాబు తన వ్యాసంలో ప్రస్తావించారు.
మోదీ నాయకత్వంపై చంద్రబాబు ప్రశంసలు
మోదీ సుదీర్ఘ పాలనా ప్రయాణాన్ని చంద్రబాబు ప్రజా విశ్వాసంతో కొనసాగిన నాయకత్వంగా అభివర్ణించారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక, భౌగోళిక, ఆరోగ్య రంగాల్లో అనేక మార్పులు చోటుచేసుకున్న సమయంలో భారతదేశం స్థిరమైన అభివృద్ధి దిశగా ముందుకు సాగిందని పేర్కొన్నారు.
జాతీయ రహదారుల విస్తరణ, విమానాశ్రయాల సంఖ్య పెరుగుదల, పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో పురోగతి, గతిశక్తి వంటి మౌలిక సదుపాయాల కార్యక్రమాలు, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ వంటి అంశాలను చంద్రబాబు ప్రస్తావించారు.
అదేవిధంగా పేద కుటుంబాలకు ఉచిత ఆహార ధాన్యాల పంపిణీ, కోట్లాది మంది ప్రజలు పేదరిక రేఖకు పైకి రావడం, అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులకు అవకాశాలు పెరగడం, అంతర్జాతీయ వేదికలపై భారతదేశ ప్రాధాన్యత పెరగడం వంటి అంశాలను కూడా తన వ్యాసంలో ప్రస్తావించారు.
ఇవి మోదీ ప్రభుత్వ పాలనా విధానాలపై చంద్రబాబు ప్రస్తుత అంచనాను స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
గతంలో మరో రకమైన రాజకీయ వైఖరి
అయితే ఇదే సమయంలో చంద్రబాబు గత రాజకీయ ప్రయాణాన్ని కూడా పరిశీలిస్తే మోదీతో ఆయన సంబంధాల్లో అనేక దశలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా 2002 గుజరాత్ అల్లర్ల సమయంలో చంద్రబాబు వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలు అప్పట్లో జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు వచ్చాయి.
గుజరాత్‌లో చోటుచేసుకున్న హింసాత్మక ఘటనలపై చంద్రబాబు తీవ్రంగా స్పందించారు. అప్పటి రాజకీయ పరిస్థితుల్లో మోదీ నాయకత్వంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతూ ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలు రాజకీయ చరిత్రలో నమోదయ్యాయి.
ఆ సమయంలో చంద్రబాబు జాతీయ రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తూ ఉండటం వల్ల ఆయన వైఖరికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత లభించింది. మోదీ నాయకత్వంపై అప్పట్లో వ్యక్తమైన అభిప్రాయాలు, ప్రస్తుతం ఆయనపై రాస్తున్న ప్రశంసాత్మక వ్యాఖ్యలతో పోల్చి చూస్తే రాజకీయ పరిణామాల మార్పు స్పష్టంగా కనిపిస్తోందని పలువురు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
2018లో NDA నుంచి బయటకు వచ్చిన చంద్రబాబు
ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన అనంతరం రాష్ట్రానికి ప్రత్యేక హోదా, కేంద్రం నుంచి ప్రత్యేక ఆర్థిక సహాయం వంటి అంశాలు అప్పటి రాజకీయాల్లో ప్రధాన అంశాలుగా నిలిచాయి. 2018లో ఈ అంశాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వంతో విభేదాలు పెరగడంతో చంద్రబాబు నేతృత్వంలోని టీడీపీ NDA కూటమి నుంచి బయటకు వచ్చింది.
ఆ సమయంలో చంద్రబాబు కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాలపై తీవ్రంగా స్పందించారు. ప్రత్యేక హోదా విషయంలో కేంద్రం ఇచ్చిన హామీలను అమలు చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా, జాతీయ స్థాయిలో కూడా తన రాజకీయ కార్యక్రమాలను విస్తరించారు.
అంతేకాకుండా ఢిల్లీలో వివిధ ప్రతిపక్ష పార్టీల నాయకులతో సమావేశాలు నిర్వహించడం, కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా ప్రతిపక్షాల సమన్వయంపై చర్చించడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి.
2024 తర్వాత మారిన రాజకీయ సమీకరణాలు
2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల తర్వాత దేశ రాజకీయాల్లో మరో కీలక దశ ప్రారంభమైంది. బీజేపీకి సొంత మెజారిటీకి అవసరమైన సంఖ్యా బలం విషయంలో NDA భాగస్వామ్య పార్టీల ప్రాధాన్యత పెరిగింది. ఆ సమయంలో టీడీపీకి వచ్చిన లోక్‌సభ స్థానాలు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఏర్పాటులో కీలకంగా మారాయి.
చంద్రబాబు మరోసారి NDAలో భాగస్వామిగా కొనసాగడం, కేంద్రంలో మోదీ నాయకత్వానికి మద్దతు ఇవ్వడం ద్వారా 2018 తర్వాత రాజకీయ సంబంధాల్లో గణనీయమైన మార్పు చోటుచేసుకుంది.
ఇది కేవలం వ్యక్తిగత సంబంధాల మార్పుగా మాత్రమే కాకుండా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రయోజనాలు, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక సహాయం వంటి అంశాలతో ముడిపడి ఉన్న రాజకీయ వ్యూహంగా కూడా చూడవచ్చు.
రాజకీయాల్లో మార్పులు సహజమేనా?
రాజకీయాల్లో ఒక నాయకుడు ఒక దశలో తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని మరో దశలో మార్చుకోవడం అసాధారణ విషయం కాదు. ప్రజా ప్రయోజనాలు, రాష్ట్ర అవసరాలు, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు, ఎన్నికల ఫలితాలు, పాలనా బాధ్యతలు వంటి అనేక అంశాలు రాజకీయ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.
అందుకే గతంలో ఉన్న అభిప్రాయాలు, ప్రస్తుత రాజకీయ వైఖరి మధ్య తేడాను కేవలం వ్యక్తిగత మార్పుగా చూడకుండా, ఆ మార్పుకు కారణమైన రాజకీయ పరిస్థితులను కూడా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.
అయితే ఒక నాయకుడు గతంలో చేసిన వ్యాఖ్యలు ప్రజల జ్ఞాపకాల్లో ఉండటం సహజం. అందువల్ల ప్రస్తుత రాజకీయ నిర్ణయాలను ప్రజలు గత పరిణామాలతో పోల్చుకోవడం కూడా సహజమే.
చంద్రబాబు రాజకీయ అనుభవానికి మరో పరీక్ష
దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల రాజకీయ అనుభవం కలిగిన చంద్రబాబు నాయుడు దేశ రాజకీయాల్లో ఎన్నో కీలక పరిణామాలను చూశారు. ప్రాంతీయ పార్టీ నాయకుడిగా మాత్రమే కాకుండా జాతీయ రాజకీయాల్లోనూ తనదైన పాత్రను పోషించారు.
అలాంటి సుదీర్ఘ అనుభవం ఉన్న నాయకుడు తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయం సహజంగానే రాజకీయ విశ్లేషణకు వస్తుంది. ముఖ్యంగా ఒక దశలో విమర్శించిన నాయకుడితో మరో దశలో కలిసి పనిచేయడం, ఆ తర్వాత అదే నాయకత్వాన్ని ప్రశంసించడం ప్రజా చర్చకు దారితీయడం సహజమే.
ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో చంద్రబాబు-మోదీ సంబంధాలు కేవలం ఇద్దరు నాయకుల మధ్య సంబంధాలుగా కాకుండా ఆంధ్రప్రదేశ్-కేంద్ర సంబంధాలు, NDA రాజకీయ సమీకరణాలు, రాష్ట్ర అభివృద్ధి అవసరాలు వంటి విస్తృత అంశాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
ముందున్న రాజకీయ దిశ ఏంటి?
భవిష్యత్తులో కేంద్రం-ఆంధ్రప్రదేశ్ మధ్య సహకారం ఏ స్థాయిలో కొనసాగుతుంది? రాష్ట్రానికి సంబంధించిన పెండింగ్ అంశాల్లో ఎలాంటి పురోగతి ఉంటుంది? అమరావతి, పోలవరం, మౌలిక వసతులు, పెట్టుబడులు, ఆర్థిక సహాయం వంటి అంశాల్లో కేంద్ర సహకారం ఎలా ఉంటుంది? అనే అంశాలు కూడా చంద్రబాబు-మోదీ సంబంధాల ప్రాధాన్యతను నిర్ణయించనున్నాయి.
అందువల్ల ప్రస్తుత ప్రశంసలను కేవలం రాజకీయ వ్యాఖ్యగా మాత్రమే కాకుండా, భవిష్యత్ కేంద్ర-రాష్ట్ర సహకారానికి సంబంధించిన విస్తృత రాజకీయ సందేశంగా కూడా కొందరు పరిశీలిస్తున్నారు.
మొత్తంగా చూస్తే చంద్రబాబు-మోదీ రాజకీయ సమీకరణాలు కాలానుగుణంగా అనేక దశలను దాటాయి. ఒక దశలో విభేదాలు, మరో దశలో దూరం, ఆ తర్వాత మళ్లీ రాజకీయ భాగస్వామ్యం, ఇప్పుడు పరస్పర ప్రశంసలు—ఈ పరిణామాలు భారత రాజకీయాల్లో మారుతున్న సమీకరణాలకు ఉదాహరణగా నిలుస్తున్నాయి.
రాజకీయాల్లో మార్పులు సహజమైనప్పటికీ, ప్రజలు గతాన్ని కూడా గుర్తుంచుకుంటారు. అందుకే ప్రస్తుత నిర్ణయాలు, గత వైఖరులు రెండింటినీ కలిపి చూసే రాజకీయ చర్చ భవిష్యత్తులోనూ కొనసాగడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది.
