చంద్రబాబు కీలక ప్రతిపాదన.. గోదావరి-కావేరి లింక్‌తో దక్షిణ రాష్ట్రాలకు భారీ ప్రయోజనాలు

అభివృద్ధికి నీటి వనరుల సమర్థ వినియోగం అత్యంత కీలకమని నిపుణులు ఎన్నో దశాబ్దాలుగా చెబుతున్నారు. దేశంలోని ప్రధాన నదులను అనుసంధానం చేయాలనే ఆలోచన కొత్తది కాదు. అయితే ఇటీవలి కాలంలో ఈ అంశం మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు వచ్చింది. ముఖ్యంగా గంగా-కావేరి నదుల అనుసంధానం జరిగితే భారత్ అభివృద్ధిలో కొత్త అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుందని ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రతిపాదన అమలైతే దేశంలోని నీటి కొరత సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభించడంతో పాటు వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, తాగునీటి సరఫరా, విద్యుత్ ఉత్పత్తి వంటి అనేక రంగాల్లో విప్లవాత్మక మార్పులు వస్తాయని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

ఇటీవల ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రాలను కలుపుతూ అమలు చేస్తున్న కేన్-బేత్వా నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు దేశంలో నీటి నిర్వహణకు ఒక ఆదర్శంగా నిలుస్తోందని చంద్రబాబు పేర్కొన్నారు. అదే తరహాలో గోదావరి-కావేరి నదులను అనుసంధానం చేస్తే కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, తమిళనాడు రాష్ట్రాలకు అపారమైన ప్రయోజనాలు కలుగుతాయని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ప్రతి ఏడాది సముద్రంలో కలిసిపోతున్న గోదావరి జలాలను దక్షిణ భారతంలోని నీటి కొరత ప్రాంతాలకు మళ్లించడం ద్వారా కోట్లాది మంది ప్రజలకు ప్రయోజనం చేకూరుతుందని తెలిపారు.

1983లో ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పరస్పర అవగాహనతో చెన్నై నగరానికి తాగునీరు అందించేందుకు కీలక నిర్ణయం తీసుకున్న విషయాన్ని చంద్రబాబు గుర్తు చేశారు. ఆ సమయంలో మూడు రాష్ట్రాల సహకారంతో 15 టీఎంసీల నీటిని చెన్నై ప్రజల అవసరాల కోసం కేటాయించడం దేశ సమైక్యతకు గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచిందన్నారు. రాష్ట్రాల మధ్య సహకారం ఉంటే అసాధ్యమైన పనులు కూడా సుసాధ్యం అవుతాయని ఆయన పేర్కొన్నారు.

ప్రస్తుతం ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వంలో దేశంలో భారీ మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు వేగంగా అమలవుతున్నాయని చంద్రబాబు అన్నారు. రహదారులు, రైల్వేలు, నౌకాశ్రయాలు, జలవనరుల అభివృద్ధి వంటి రంగాల్లో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న చర్యలు భారత అభివృద్ధిని మరింత వేగవంతం చేస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు. ఇదే స్ఫూర్తితో నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టులను కూడా త్వరితగతిన పూర్తి చేయాలని ఆయన కోరారు.

తుంగభద్ర డ్యామ్‌కు సంబంధించిన అంశాన్ని కూడా చంద్రబాబు ప్రస్తావించారు. 2024 ఆగస్టులో తుంగభద్ర ఆనకట్ట 19వ గేటు కొట్టుకుపోయినప్పుడు నీరు భారీగా వృథా అయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడిందని గుర్తు చేశారు. ఆ క్లిష్ట పరిస్థితిలో నిపుణుడు కన్నయ్య నాయుడు ఆధ్వర్యంలో స్టాప్‌లాక్ గేట్ ఏర్పాటు చేసి నీటి వృథాను అరికట్టిన విషయాన్ని వివరించారు. ఈ ఘటన సంక్షోభ సమయంలో సాంకేతిక నైపుణ్యం, సమన్వయం ఎంత ముఖ్యమో నిరూపించిందని అన్నారు.

తుంగభద్ర నది కేవలం నీటి వనరు మాత్రమే కాకుండా భారత చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక వారసత్వానికి ప్రతీక అని చంద్రబాబు పేర్కొన్నారు. విజయనగర సామ్రాజ్యానికి సహజ రక్షణ కవచంగా నిలిచిన ఈ నది హంపీ నాగరికత అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించిందన్నారు. ప్రపంచ ప్రఖ్యాత హంపీ విరూపాక్ష ఆలయం, జోగులాంబ శక్తిపీఠం, రాఘవేంద్రస్వామి మఠం వంటి ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలు తుంగభద్ర నది తీరంలోనే వెలసి భారతీయ సంస్కృతికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయని వివరించారు.

నీటి వనరుల పరిరక్షణ అనేది కేవలం ప్రభుత్వాల బాధ్యత మాత్రమే కాదని, ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత కూడా అని చంద్రబాబు చెప్పారు. వర్షపు నీటి సంరక్షణ, చెరువుల పునరుద్ధరణ, భూగర్భ జలాల పరిరక్షణ వంటి కార్యక్రమాలను ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా చేపట్టాలని పిలుపునిచ్చారు. నీటి వినియోగంలో మితవ్యయం పాటిస్తే భవిష్యత్ తరాలకు నీటి భద్రతను కల్పించగలమన్నారు.

1983లో అప్పటి ప్రధానమంత్రితో పాటు నాలుగు రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు సమావేశమై తమిళనాడుకు 5 టీఎంసీల నీటిని అందించే నిర్ణయం తీసుకున్న విషయాన్ని మరోసారి గుర్తు చేశారు. ఆ నిర్ణయం దేశ సమాఖ్య స్ఫూర్తికి నిదర్శనమని పేర్కొన్నారు. రాష్ట్రాల మధ్య రాజకీయ భేదాలు ఉన్నప్పటికీ ప్రజల ప్రయోజనాల విషయంలో కలిసి పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉందని అన్నారు.

ఇటీవల కేంద్ర జలశక్తి మంత్రి సీఆర్ పాటిల్ నేతృత్వంలో ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక రాష్ట్రాల ముఖ్యమంత్రులు ఒకే వేదికపై సమావేశం కావడం చారిత్రాత్మక ఘట్టమని చంద్రబాబు అభివర్ణించారు. నీటి పంపిణీ, నదుల అనుసంధానం, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, భవిష్యత్ నీటి అవసరాలపై జరిగిన చర్చలు దేశానికి ఉపయోగపడే నిర్ణయాలకు దారితీస్తాయని ఆశాభావం వ్యక్తం చేశారు.

గోదావరి-కావేరి నదుల అనుసంధానం అమలైతే దక్షిణ భారతదేశంలో కరువు సమస్య గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉంది. సాగునీటి విస్తీర్ణం పెరగడం, పంటల ఉత్పత్తి మెరుగుపడటం, రైతుల ఆదాయం పెరగడం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాలు పెరగడం వంటి అనేక ప్రయోజనాలు కలగనున్నాయి. అలాగే నగరాలకు తాగునీటి సరఫరా మెరుగుపడటంతో పాటు పరిశ్రమలకు అవసరమైన నీటి లభ్యత కూడా పెరుగుతుంది.

వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో దేశంలో వర్షపాతం అసమానంగా నమోదవుతున్న పరిస్థితుల్లో నదుల అనుసంధానం వంటి దీర్ఘకాలిక ప్రాజెక్టులు అత్యంత అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అధిక వర్షపాతం ఉన్న ప్రాంతాల నుంచి నీటి కొరత ప్రాంతాలకు నీటిని తరలించడం ద్వారా జాతీయ జల భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయవచ్చని భావిస్తున్నారు.

దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి నీటి వనరుల సమర్థ వినియోగం కీలకమని, గంగా-కావేరి అనుసంధానం వంటి మహత్తర ప్రాజెక్టులు భవిష్యత్ తరాలకు వరంగా మారే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. రాష్ట్రాల మధ్య సమన్వయం, కేంద్ర ప్రభుత్వ చొరవ, సాంకేతిక నైపుణ్యం కలిస్తే ఈ కల సాకారమయ్యే అవకాశం ఉందని వారు చెబుతున్నారు.