హైదరాబాద్ మెట్రోపై కేంద్ర-రాష్ట్ర చర్చలు ఫలప్రదం.. ఫేజ్-1 స్వాధీనం, ఫేజ్-2 విస్తరణకు SBICAPS కన్సల్టెంట్
హైదరాబాద్ నగర రవాణా వ్యవస్థలో అత్యంత కీలకమైన ప్రాజెక్టులలో ఒకటైన హైదరాబాద్ మెట్రో రైలు భవిష్యత్తుపై కేంద్రం-రాష్ట్రం మధ్య జరిగిన చర్చలు ఫలప్రదంగా ముగిశాయి. మెట్రో ఫేజ్-1 స్వాధీనం, ఫేజ్-2 విస్తరణ, దానికి అవసరమైన రుణ సేకరణ, వాల్యూయేషన్, నిర్మాణ వ్యయం, కన్సల్టెన్సీ వ్యవస్థ వంటి అంశాలపై కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. ఈ మొత్తం ప్రక్రియను సమగ్రంగా అధ్యయనం చేసి, భవిష్యత్ కార్యాచరణకు మార్గదర్శకంగా నిలిచేలా SBICAPS ను కన్సల్టెంట్‌గా ఎంపిక చేయడం ఈ చర్చల్లో ప్రధాన నిర్ణయంగా నిలిచింది.
హైదరాబాద్ నగరంలో ట్రాఫిక్ సమస్యలు రోజురోజుకూ పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో మెట్రో రైలు విస్తరణ అవసరం మరింత పెరిగింది. నగరం విస్తరించడంతో పాటు జనాభా, వాహనాల సంఖ్య పెరుగుతున్న తరుణంలో ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది. ఈ క్రమంలోనే మెట్రో ఫేజ్-2 విస్తరణకు సంబంధించిన అంశాలు చాలాకాలంగా చర్చల్లో ఉన్నప్పటికీ, ఆర్థిక, పరిపాలనా, స్వాధీనం సంబంధిత కొన్ని ఆటంకాలు కారణంగా ప్రక్రియ ముందుకు సాగడంలో ఆలస్యం జరిగింది. ఇప్పుడు ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి స్వయంగా కేంద్ర మంత్రులతో వరుసగా సమావేశాలు నిర్వహించడం ద్వారా ఆ ప్రక్రియకు ఊపునిచ్చారు.
సోమవారం రాత్రి ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ఢిల్లీలో కేంద్ర రైల్వే శాఖ మంత్రి అశ్వినీ వైష్ణవ్, కేంద్ర బొగ్గు, గనుల శాఖ మంత్రి జి. కిషన్ రెడ్డితో సుదీర్ఘంగా సమావేశమయ్యారు. హైదరాబాద్ మెట్రోకు సంబంధించిన పెండింగ్ అంశాలు, ఫేజ్-1 స్వాధీనం, ఫేజ్-2 విస్తరణలో ఉన్న సమస్యలు, కేంద్ర సహకారం వంటి అంశాలపై ఈ సమావేశంలో విస్తృతంగా చర్చించినట్లు సమాచారం. అనంతరం మంగళవారం ఉదయం మరో కీలక సమావేశం కేంద్ర గృహ నిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల శాఖ మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ నివాసంలో జరిగింది. ఈ సమావేశానికి అశ్వినీ వైష్ణవ్, కిషన్ రెడ్డి, ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి హాజరై మెట్రో భవిష్యత్‌పై సమగ్రంగా చర్చించారు.
ఈ చర్చలలో ప్రధానంగా హైదరాబాద్ మెట్రో ఫేజ్-1 వాల్యూయేషన్ అంశంపై దృష్టి సారించారు. ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న ఫేజ్-1 ప్రాజెక్టును స్వాధీనం చేసుకునే అంశం, దాని ఆస్తుల విలువ, ఆదాయ నమూనా, భవిష్యత్ ఆర్థిక సామర్థ్యం వంటి అంశాలను స్పష్టంగా అంచనా వేయాల్సిన అవసరం ఉందని సమావేశంలో అభిప్రాయపడ్డారు. ఫేజ్-1 స్వాధీనానికి అవసరమైన రుణ సేకరణ విధానం, రుణ సంస్థ ఎంపిక, నిధుల సమీకరణ వంటి అంశాలను కూడా సవివరంగా చర్చించారు. ఎందుకంటే ఫేజ్-1 స్వాధీనం ప్రక్రియ పూర్తయితేనే మెట్రో నిర్వహణ, విస్తరణ, భవిష్యత్ పెట్టుబడులపై ప్రభుత్వం స్పష్టమైన నిర్ణయాలు తీసుకోగలదు.
అలాగే మెట్రో ఫేజ్-2 విస్తరణకు సంబంధించిన అంశాలు కూడా ఈ సమావేశాల్లో ప్రాధాన్యత పొందాయి. ఫేజ్-2 పరిధిలో నగరంలోని కొత్త మార్గాలు, పెరుగుతున్న జనాభా అవసరాలు, ఐటీ కారిడార్లు, ఉపనగర ప్రాంతాలకు మెట్రో కనెక్టివిటీ కల్పించే అవకాశాలు, నిర్మాణ వ్యయం, ఆర్థిక నమూనాలు వంటి అంశాలపై కేంద్ర-రాష్ట్ర ప్రతినిధులు విస్తృతంగా చర్చించారు. ఫేజ్-2 విస్తరణకు భారీ స్థాయిలో నిధులు అవసరమవుతాయని, అందుకోసం సరైన ఆర్థిక ప్రణాళికతో ముందుకు వెళ్లాల్సిన అవసరం ఉందని నిర్ణయించారు. ఇదే నేపథ్యంలో ఫేజ్-1, ఫేజ్-2 రెండింటినీ కలిపి సమగ్రంగా పరిశీలించగల నిపుణుల కన్సల్టెంట్ అవసరమని కేంద్ర మంత్రులు, ముఖ్యమంత్రి ఏకాభిప్రాయానికి వచ్చారు.
దీంతో SBICAPS ను కన్సల్టెంట్‌గా ఎంపిక చేశారు. ఈ సంస్థ హైదరాబాద్ మెట్రో ఫేజ్-1 ఆస్తుల విలువ, స్వాధీనం ప్రక్రియలో అవసరమైన ఆర్థిక నమూనాలు, రుణ సేకరణ మార్గాలు, ఫేజ్-2 విస్తరణకు అవసరమైన వ్యయ అంచనాలు, పెట్టుబడి అవసరాలు, అమలు సాధ్యత వంటి అంశాలపై సమగ్ర నివేదిక సిద్ధం చేయనుంది. అంటే మెట్రో ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధించిన ఆర్థిక, పరిపాలనా, అమలు అంశాలన్నింటినీ ఒకే ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో అధ్యయనం చేసి ప్రభుత్వాలకు స్పష్టమైన మార్గదర్శకత్వం ఇవ్వనుంది. SBICAPS నివేదిక ఆధారంగానే భవిష్యత్ కార్యాచరణ, రుణ సమీకరణ, ప్రాజెక్ట్ అమలు వేగం, విస్తరణ దశలు వంటి అంశాలపై తుది నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఉంది.
ఈ ప్రక్రియ వేగంగా సాగేందుకు సమన్వయ వ్యవస్థను కూడా ఏర్పాటు చేయాలని సమావేశంలో నిర్ణయించారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున ఒక అధికారి, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున మున్సిపల్ పరిపాలన మరియు పట్టణాభివృద్ధి శాఖ (MA&UD) ప్రత్యేక కార్యదర్శి కన్సల్టెంట్ అధ్యయనానికి సమన్వయ ప్రతినిధులుగా వ్యవహరించనున్నారు. ఈ ఇద్దరు అధికారులు SBICAPS తో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరుపుతూ, అవసరమైన సమాచారం, పత్రాలు, ఆర్థిక వివరాలు, పరిపాలనా అంశాలను సమయానికి అందించేందుకు చర్యలు తీసుకుంటారు. ఈ సమన్వయంతో కన్సల్టెంట్ నివేదిక త్వరగా సిద్ధమై, తదుపరి కార్యాచరణకు మార్గం సుగమం అవుతుందని భావిస్తున్నారు.
హైదరాబాద్ మెట్రో రైలు ప్రాజెక్ట్ నగర అభివృద్ధిలో ఎంతో కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇప్పటికే ఫేజ్-1 ద్వారా నగరంలోని ప్రధాన కారిడార్లలో లక్షలాది మంది ప్రయాణికులకు సేవలు అందుతున్నాయి. అయితే నగరం విస్తరిస్తున్న వేగానికి అనుగుణంగా మెట్రో నెట్‌వర్క్‌ను కూడా విస్తరించాల్సిన అవసరం ఉంది. ముఖ్యంగా ఐటీ కారిడార్, విమానాశ్రయ కనెక్టివిటీ, ఉపనగర ప్రాంతాలు, కొత్త నివాస ప్రాంతాలకు మెట్రో సేవలు విస్తరించాలనే డిమాండ్ చాలా కాలంగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో ఫేజ్-2 విస్తరణ నగర భవిష్యత్ రవాణా అవసరాలకు కీలక పరిష్కారంగా భావిస్తున్నారు.
ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌లో ట్రాఫిక్ రద్దీ, కాలుష్యం, ప్రయాణ సమయం పెరుగుదల వంటి సమస్యలు తీవ్రంగా కనిపిస్తున్నాయి. ఈ సమస్యలకు దీర్ఘకాలిక పరిష్కారం అందించాలంటే మెట్రో, ఎంఎంటీఎస్, బస్సులు, రోడ్డు నెట్‌వర్క్ అన్నీ సమన్వయంతో పనిచేయాలి. అందులో మెట్రో విస్తరణకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. అందుకే ఫేజ్-2ను కేవలం మరో ప్రాజెక్ట్‌గా కాకుండా, నగర భవిష్యత్ మౌలిక వసతుల రూపకల్పనలో కీలక భాగంగా ప్రభుత్వం చూస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్రం-రాష్ట్రం కలిసి ముందుకు రావడం, ఒకే వేదికపై చర్చించి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం ప్రాజెక్ట్‌కు బలమైన మద్దతుగా భావిస్తున్నారు.
ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి వరుసగా కేంద్ర మంత్రులతో చర్చలు జరపడం వెనుక కూడా స్పష్టమైన లక్ష్యం కనిపిస్తోంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం హైదరాబాద్ మెట్రోను కేవలం రవాణా ప్రాజెక్ట్‌గా కాకుండా, నగర ఆర్థిక అభివృద్ధికి మద్దతు ఇచ్చే మౌలిక వసతుల వ్యవస్థగా అభివృద్ధి చేయాలని చూస్తోంది. ఫేజ్-1 స్వాధీనం ద్వారా నిర్వహణపై మరింత స్పష్టత రావడం, ఫేజ్-2 ద్వారా కొత్త కారిడార్లను జోడించడం, భవిష్యత్‌లో మెట్రోను నగర విస్తరణకు అనుసంధానం చేయడం వంటి అంశాలు ప్రభుత్వ దీర్ఘకాల ప్రణాళికలో భాగంగా కనిపిస్తున్నాయి.
ఇక కేంద్రం పాత్ర కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో కీలకంగా మారుతోంది. ఫేజ్-2 విస్తరణకు భారీ నిధులు అవసరమయ్యే నేపథ్యంలో కేంద్ర సహకారం, రుణ సంస్థల మద్దతు, ఆర్థిక నమూనాల రూపకల్పన అన్నీ చాలా ప్రాధాన్యమైనవి. అందుకే కేంద్ర మంత్రులు, రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి సంయుక్తంగా సమావేశమై ఒక కన్సల్టెంట్‌ను ఎంపిక చేయడం, సమన్వయ అధికారులను నియమించడం వంటి చర్యలు ప్రాజెక్ట్‌ను కార్యరూపంలోకి తీసుకురావడంలో కీలకంగా నిలవనున్నాయి.
మొత్తంగా చూస్తే, హైదరాబాద్ మెట్రో ఫేజ్-1 స్వాధీనం, ఫేజ్-2 విస్తరణకు సంబంధించి జరిగిన ఈ తాజా చర్చలు ప్రాజెక్ట్ భవిష్యత్తుకు ఒక కీలక మలుపు. SBICAPS నివేదిక ఆధారంగా త్వరలోనే స్పష్టమైన రోడ్‌మ్యాప్ సిద్ధమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఆ నివేదికలో ఆర్థిక వ్యూహం, రుణ నమూనాలు, వ్యయ అంచనాలు, అమలు దశలు, ప్రభుత్వ పాత్ర వంటి అంశాలపై స్పష్టత రానుంది. ఆ తర్వాత ఫేజ్-1 స్వాధీనం, ఫేజ్-2 విస్తరణ దిశగా మరింత వేగంగా అడుగులు పడే అవకాశం ఉంది. దీంతో హైదరాబాద్ నగర ప్రజలు ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూస్తున్న మెట్రో విస్తరణకు త్వరలోనే ఊపొచ్చే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి. కేంద్రం-రాష్ట్రం సమన్వయంతో మెట్రో ప్రాజెక్ట్ ముందుకు సాగితే, భవిష్యత్‌లో హైదరాబాద్ రవాణా రంగంలో ఇది ఒక పెద్ద మైలురాయిగా నిలిచే అవకాశం ఉంది.
