ఎండమావిలో ప్రజాస్వామ్యం!
ప్రతీకార రాజకీయాలకు వ్యవస్థలు బలి కావాలా?
మానవ మేధస్సు రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పరుగులు పెడుతోంది. నాగరికత విస్తరిస్తోంది. విద్యావంతుల సంఖ్య పెరుగుతోంది. అయినా మనం అనాగరిక సంస్కృతి వైపు నడవాలనుకోవడం ఎంతవరకు సమంజసం? నాటి పాలకులు ఒక తప్పు చేశారని నేటి పాలకులు రెండింతలు చేయాలని పట్టుబడితే, రేపటి పాలకులు దాన్ని నాలుగింతలు చేస్తే పరిస్థితి ఎక్కడికి దిగజారుతుంది? శాంతిభద్రతలు, అధికార యంత్రాంగం, స్వతంత్ర సంస్థల పరిస్థితి ఏమవుతుంది? చట్టాన్ని కాపాడాల్సినవారే రాజకీయ ప్రతీకారాలకు వేదికగా మారితే సమాజానికి దిక్కేది?
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి సాహిత్యం అందించిన సుస్వాగతం సినిమాలోని పాట గుర్తుకొస్తుంది. ప్రేమను వెతుకుతూ, ఆశను నిలబెట్టుకుంటూ సాగే ఆ పాటలోని ఎండమావి, నీటి చెమ్మ అనే భావచిత్రం నేటి ప్రజాస్వామ్య పరిస్థితికి ఒక ప్రతీకగా కనిపిస్తుంది.
ఎండమావిలో ఎంత వెతికినా నీటి చెమ్మ దొరికేనా
గుండె బావిలో ఉన్న ఆశ తడి ఆవిరి అవుతున్నా
ప్రపంచాన్ని మరిపించేలా మంత్రించే ఓ ప్రేమా
ఎలా నిన్ను కనిపెట్టాలో ఆచూకీ ఇవ్వమ్మా
నీ జాడ తెలియని ప్రాణం చేస్తోంది గగన ప్రయాణం
ఎదర ఉంది నడిరేయన్నది ఈ సంధ్యా సమయం
ఏ క్షణాన ఎలాగ మారునో ప్రేమించే హృదయం.
ఎండమావిలో నీటి చెమ్మ కోసం వెతికినట్లే, నేటి ఎన్నికల వ్యవస్థలో ప్రజాస్వామ్య విలువల కోసం వెతకాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోందా?
ప్రభుత్వాలు మారడం సహజం. రాజకీయ పార్టీలు మారడం ప్రజాస్వామ్య లక్షణం. కానీ పాలకులు మారినప్పుడల్లా పాలనా సంస్కృతి దిగజారడం ప్రమాదకరం. గత ప్రభుత్వ తప్పులను సరిదిద్దాల్సిన బాధ్యత కొత్త ప్రభుత్వంపై ఉంటుంది. అంతేగానీ, పాత తప్పులకు ప్రతీకారం తీర్చుకోవడమే పాలనగా మారితే అభివృద్ధి వెనుకబడుతుంది. ప్రజా సమస్యలు పక్కదారి పడతాయి. రాజకీయ కక్షలే పాలనా ఎజెండాగా మారతాయి.
తప్పును సరిదిద్దడం సంస్కారం. అదే తప్పును పునరావృతం చేయడం వైఫల్యం. ప్రతీకారాన్ని పాలనా సంప్రదాయంగా మార్చడం ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రమాదం!
చట్టం ముందు అధికారం తలవంచాలి!
శాంతిభద్రతలను పరిరక్షించడం ప్రభుత్వ ప్రాథమిక బాధ్యత. బ్యూరోక్రసీ, పోలీసు వ్యవస్థ, ఎన్నికల సంఘాలు, ఇతర స్వతంత్ర సంస్థలు రాజకీయ ఒత్తిళ్లకు అతీతంగా పనిచేయాలి. ప్రభుత్వ అధికారులు వ్యక్తుల ఆదేశాలకు కాకుండా చట్టానికి విధేయులై ఉండాలి. అధికారులే చట్టబద్ధమైన విధానాలను పక్కనపెట్టి, రాజకీయ ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నారనే భావన ప్రజల్లో ఏర్పడితే వ్యవస్థల విశ్వసనీయత దెబ్బతింటుంది. తప్పు చేసినవారిపై చర్యలు తీసుకోవాలి. అయితే ఆ చర్యలు చట్టబద్ధంగా, పారదర్శకంగా ఉండాలి. ఆరోపణలను విచారణతో నిర్ధారించాలి. అధికారం ఉందని ఎవరినైనా లక్ష్యంగా చేసుకోవడం, రాజకీయ అనుబంధాన్ని బట్టి న్యాయాన్ని నిర్ణయించడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధం.
చట్టం బలహీనుడిని కాపాడాలి. బలవంతుడిని అదుపులో పెట్టాలి. అధికారానికి హద్దులు విధించాలి. అధికారం చెప్పిందే న్యాయమైతే, రాజ్యాంగం మిగిలేది కేవలం పుస్తకాల్లోనే!
ఎన్నికలు జరుగుతున్నాయా? అధికారం జరుపుతున్నారా?
ప్రజాస్వామ్యానికి ఎన్నికలు పునాది. ఓటు ప్రజల చేతిలోని శక్తివంతమైన ఆయుధం. కానీ ఎన్నికలు నిర్వహించడమే ప్రజాస్వామ్యంలో భాగం కాదు. అభ్యర్థులు స్వేచ్ఛగా నామినేషన్లు వేయగలగాలి. ఓటర్లు నిర్భయంగా ఓటు వేయగలగాలి. పోటీలో పాల్గొనే ప్రతి ఒక్కరికీ చట్టం సమాన రక్షణ కల్పించాలి.
నామినేషన్ల దశలోనే బెదిరింపులు, అడ్డంకులు, ఘర్షణలు, అధికార దుర్వినియోగం వంటి ఆరోపణలు వినిపిస్తే ఎన్నికల ప్రక్రియపై సందేహాలు తలెత్తుతాయి. అలాంటి ఫిర్యాదులను ఎన్నికల అధికారులు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఆధారాలను పరిశీలించి, చట్టప్రకారం చర్యలు తీసుకోవాలి. ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత నిర్ణయాల్లోనూ, వాటి అమలులోనూ కనిపించాలి. న్యాయస్థానాల ఆదేశాలను గౌరవించాలి. ఎన్నికల సంఘంలో గందరగోళం నెలకొనకూడదు. నిర్ణయాలు గందరగోళం కాకూడదు. ఆచితూచి నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి. నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహారం కొనసాగించాలి.
ఎన్నికల్లో గెలవడం రాజకీయ విజయం కావచ్చు. కానీ ప్రత్యర్థికి స్వేచ్ఛగా పోటీ చేసే అవకాశం కల్పించడం ప్రజాస్వామ్య విజయం. గెలిచినవారికి సంబరాలు చేసుకునే హక్కు ఉన్నట్లే, ఓడినవారికి న్యాయం కోరే హక్కు కూడా ఉంటుందని గమనించాలి.బ్యాలెట్‌ పెట్టెలో పడే ఓటు విలువ, బయట నిలిచే భయంతో తగ్గిపోకూడదు. రాజకీయ బలప్రదర్శన ప్రజల తీర్పును శాసించకూడదు.
ప్రజలే ప్రశ్నించాలి!
రాజకీయ ప్రత్యర్థులు శత్రువులు కారు. ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో భాగస్వాములు. మెజారిటీతో అధికారంలోకి వచ్చిన పార్టీకి పాలించే హక్కు ఉంటుంది. కానీ ప్రతిపక్ష హక్కులను అణచివేసే అధికారం ఉండదు. నిన్నటి పాలకులు చేసిన తప్పులను నేటి పాలకులు సమర్థించడం, తమ ప్రత్యర్థులు చేస్తే ఖండించడం ద్వంద్వ ప్రమాణం. తప్పు ఎవరు చేసినా ప్రశ్నించగలిగినప్పుడే పౌర చైతన్యం బలపడుతుంది.
ప్రజలు కూడా పార్టీల పట్ల అభిమానాన్ని పక్కనపెట్టి, వ్యవస్థల పనితీరును గమనించాలి. తమకు నచ్చిన నాయకుడు తప్పు చేస్తే సమర్థించడం ప్రజాస్వామ్య విధేయత కాదు. చట్టాన్ని ఉల్లంఘించినవారు ఎవరైనా బాధ్యత వహించాలని కోరడం నిజమైన ప్రజాస్వామ్య చైతన్యం.ప్రభుత్వాలు వస్తాయి, పోతాయి. నాయకులు మారతారు. రాజకీయ సమీకరణాలు మారిపోతాయి. కానీ రాజ్యాంగ వ్యవస్థలు బలహీనపడకూడదు. అధికార యంత్రాంగం నిష్పక్షపాతంగా పనిచేయాలి. ఎన్నికల సంస్థలు విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టుకోవాలి. ప్రజల హక్కులకు రక్షణ ఉండాలి.
ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడేది ఉపన్యాసాలు కాదు—పాలకుల ఆచరణ. వ్యవస్థలను నిలబెట్టేది హామీలు కాదు—చట్టబద్ధమైన పాలన.ఎండమావిలో నీటి చెమ్మ కోసం వెతుకుతున్నట్లుగా ఎన్నికల వ్యవస్థలో ప్రజాస్వామ్యాన్ని వెతుక్కునే దుస్థితి రాకూడదు. ఎన్నికలు ఒక ప్రక్రియ మాత్రమే, ప్రజాస్వామ్యం ఒక విలువ. ఆ విలువను కాపాడాల్సిన బాధ్యత పాలకులకే కాదు, అధికారులకు, రాజకీయ పార్టీలకు, ప్రతి పౌరుడికీ ఉంది.
ప్రతీకారంతో అధికారం నిలవవచ్చు కానీ న్యాయంతోనే ప్రజల విశ్వాసం నిలుస్తుంది. ఎన్నికలు జరుగుతున్నాయంటే సరిపోదు—ప్రజాస్వామ్యం బ్రతికుండాలి! Political Revenge
నరసింహారెడ్డి చందమూరి
ఫ్రీలాన్స్ జర్నలిస్టు. కదిరి.
శ్రీ సత్యసాయి జిల్లా.
