తెలంగాణలో జలాశయాలు క్రమంగా డెడ్ స్టోరేజ్ స్థాయికి చేరుకుంటున్నాయనే పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా మారింది. రబీ సీజన్ చివరి దశలో ఉండడంతో రైతుల్లో తీవ్ర ఆందోళన నెలకొంది. వర్షాలు సకాలంలో కురవకపోతే తాగునీరు, సాగునీటి కొరత మరింత తీవ్రమవుతుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా నీటి నిల్వలు తగ్గిపోవడం వల్ల వచ్చే నెలల్లో పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.Srisailam Dam ప్రాజెక్టులో 215.81 టీఎంసీల పూర్తి సామర్థ్యానికి ప్రస్తుతం కేవలం 43.75 టీఎంసీలు మాత్రమే ఉండడం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది. అలాగే Nagarjuna Sagar Dam లో 312.05 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి 176.06 టీఎంసీలు మాత్రమే మిగిలాయి. Sriram Sagar Project లో 80.50 టీఎంసీలకు 28.85 టీఎంసీలు, Nizam Sagar లో 17.80 టీఎంసీలకు 9.54 టీఎంసీలు మాత్రమే నిల్వ ఉన్నాయి.
ఇక Singur Dam లో 29.91 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి కేవలం 7.46 టీఎంసీలు మాత్రమే ఉండగా, Jurala Project లో 9.66 టీఎంసీలకు 4.71 టీఎంసీలు మాత్రమే మిగిలాయి. ఈ గణాంకాలు రాష్ట్రంలో నీటి పరిస్థితి ఎంత ప్రమాదకరంగా ఉందో స్పష్టం చేస్తున్నాయి.మరోవైపు, Andhra Pradesh ప్రభుత్వం నిబంధనలకు విరుద్ధంగా నీటిని తరలించుకుంటోందని ఆరోపిస్తూ రైతులు తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ఈ విషయంలో Telangana ప్రభుత్వం తగిన చర్యలు తీసుకోవడం లేదని విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. నీటి భాగస్వామ్యంపై సరైన సమన్వయం లేకపోవడం కూడా ఈ సంక్షోభానికి కారణంగా కనిపిస్తోంది.
ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే రాష్ట్రంలో సాగునీరు మాత్రమే కాదు, తాగునీరు కూడా తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనే పరిస్థితి తలెత్తుతుందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో బోర్లు ఎండిపోవడం, పట్టణాల్లో నీటి సరఫరా తగ్గడం వంటి సమస్యలు తలెత్తే అవకాశముంది.ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్న ఈ నీటి కొరతకు పలు కారణాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పులు (క్లైమేట్ చేంజ్) కారణంగా వర్షపాతం అసమానంగా పడుతోంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో అధిక వర్షాలు, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో తీవ్ర కరవు పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. దీనివల్ల జలాశయాల నింపుదల సరిగ్గా జరగడం లేదు. అంతేకాకుండా, భూగర్భ జలాలపై అధిక ఆధారపడటం వల్ల బోర్లు ఎండిపోవడం కూడా సాధారణంగా మారింది.
పంటల నమూనాలో మార్పులు చేయకపోవడం కూడా ఒక పెద్ద సమస్య. ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే వరి, చెరకు వంటి పంటలను విస్తృతంగా సాగు చేయడం వల్ల నీటి వినియోగం పెరిగింది. దీనికి బదులుగా తక్కువ నీటితో పండే పంటలను ప్రోత్సహించడం అత్యవసరం. మిల్లెట్స్, పప్పుధాన్యాలు, ఆయిల్సీడ్స్ వంటి పంటలు రాయలసీమ, తెలంగాణ వంటి పొడి ప్రాంతాలకు అనుకూలంగా ఉంటాయి.నీటి సంరక్షణలో ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా చాలా ముఖ్యమైనది. చెరువుల పునరుద్ధరణ, రైన్ వాటర్ హార్వెస్టింగ్, పూడిక తొలగింపు వంటి కార్యక్రమాలను గ్రామస్థాయిలో చేపట్టాలి. పాత కాలువలను మరమ్మత్తు చేసి నీటి లీకేజీని తగ్గించాలి. ప్రతి నీటి బొట్టు విలువైనదని గుర్తించి వినియోగాన్ని నియంత్రించాలి.
ప్రభుత్వం కూడా దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలపై దృష్టి పెట్టాలి. కొత్త రిజర్వాయర్లు నిర్మించడం మాత్రమే కాకుండా, ఇప్పటికే ఉన్న జలాశయాల సామర్థ్యాన్ని పెంచే చర్యలు తీసుకోవాలి. డిజిటల్ మానిటరింగ్ ద్వారా నీటి వినియోగాన్ని ట్రాక్ చేయడం, అవసరానికి అనుగుణంగా పంపిణీ చేయడం వంటి ఆధునిక పద్ధతులను అమలు చేయాలి.రాష్ట్రాల మధ్య నీటి వివాదాలను రాజకీయ కోణంలో కాకుండా, సాంకేతిక మరియు న్యాయపరమైన కోణంలో పరిష్కరించడం అవసరం. కేంద్ర ప్రభుత్వం మధ్యవర్తిత్వం చేసి నీటి భాగస్వామ్యంపై స్పష్టమైన విధానాలు రూపొందించాలి. లేని పక్షంలో ఇలాంటి సమస్యలు తరచుగా తలెత్తే ప్రమాదం ఉంది.
పట్టణాల్లో కూడా నీటి వినియోగంపై కట్టుదిట్టమైన నియంత్రణ అవసరం. అనవసరంగా నీటిని వృథా చేయకుండా ప్రజల్లో అవగాహన కల్పించాలి. రీసైకిల్ చేసిన నీటిని పారిశ్రామిక అవసరాలకు వినియోగించే విధానాలు అమలు చేయాలి. స్మార్ట్ వాటర్ మేనేజ్మెంట్ సిస్టమ్స్ ద్వారా నీటి సరఫరాను సమర్థవంతంగా నిర్వహించవచ్చు.మొత్తంగా చూస్తే, తెలంగాణలో నీటి సంక్షోభం తాత్కాలిక సమస్య కాదు, ఇది భవిష్యత్తులో మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉన్న సమస్య. ఇప్పటి నుంచే సమగ్ర ప్రణాళికలు, సమన్వయంతో చర్యలు తీసుకుంటే మాత్రమే ఈ పరిస్థితిని నియంత్రించవచ్చు. లేకపోతే సాగు, తాగునీటి కొరత రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా ప్రభావం చూపే ప్రమాదం ఉంది.
ఈ సంక్షోభాన్ని అవకాశంగా మార్చుకుని నీటి నిర్వహణలో సంస్కరణలు చేపడితే, భవిష్యత్ తరాలకు సురక్షితమైన నీటి వనరులను అందించవచ్చు. ప్రభుత్వం, రైతులు, ప్రజలు కలిసి పనిచేస్తే మాత్రమే ఈ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుంది.
TelanganaWaterCrisis
