దశాబ్దాలుగా కరువు రక్కసి కోరల్లో చిక్కుకుని సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్న రాయలసీమ ప్రాంతం ఇప్పుడు కొత్త ఆశల దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. తక్కువ వర్షపాతం, నీటి కొరత, వర్షాధారిత వ్యవసాయం వంటి సమస్యల మధ్య కూడా రైతులు ధైర్యంగా ముందుకు సాగుతున్నారు. ముఖ్యంగా హార్టికల్చర్ (ఉద్యాన పంటలు) వైపు మలుపు తిరగడం ఈ ప్రాంత ఆర్థిక భవిష్యత్తుకు కీలక సూచనగా మారింది.
ప్రస్తుత కూటమి ప్రభుత్వం ఈ ఏడాది బడ్జెట్ సమావేశాల్లో రాయలసీమను *‘గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్’*గా అభివృద్ధి చేస్తామని ప్రకటించి, ₹30,000 కోట్ల పెట్టుబడి ప్రణాళికను ప్రతిపాదించింది. ఈ ప్రకటన కేవలం హామీగానే మిగలకుండా, నిధులు విడుదలై పథకాలు సమర్థంగా అమలైతే రాయలసీమ నిజంగా ‘రత్నాల సీమ’గా అవతరించగలదనే ఆశాభావం వ్యక్తమవుతోంది.
🌱 ఎందుకు హార్టికల్చర్?
ధాన్య పంటలతో పోలిస్తే అధిక విలువ గల ఉద్యాన పంటలు రైతులకు ఎక్కువ ఆదాయం అందిస్తాయి. రాయలసీమలోని ఎర్ర మట్టి, రాతి భూములు, నల్లరేగడి నేలలు కొన్ని ప్రత్యేక పంటలకు అనుకూలంగా ఉంటాయి. మామిడి, బొప్పాయి, బత్తాయి, దానిమ్మ, అరటి, సపోట, మునగ, డ్రాగన్ ఫ్రూట్, అంజూర, నేరేడు, టమోటా, మిరప వంటి పంటలకు ఇక్కడి వాతావరణం సరిపోతుంది.
డ్రిప్ ఇరిగేషన్, స్ప్రింక్లర్ వంటి మైక్రో ఇరిగేషన్ పద్ధతుల విస్తరణతో నీటి వినియోగం సమర్థవంతమైంది. గ్రీన్ హౌస్, షేడ్నెట్ వంటి ఆధునిక పద్ధతులు కొంతమంది రైతుల దిగుబడులను పెంచాయి. హైదరాబాద్, బెంగళూరు వంటి నగరాల్లో ఉద్యోగాలు చేస్తున్న కుటుంబ సభ్యుల నుంచి వచ్చిన పెట్టుబడులు కూడా ఉద్యాన రంగానికి ఊతమిచ్చాయి. వ్యవసాయం కేవలం జీవనాధారం కాకుండా వ్యాపార రంగంగా మారుతోంది.
📈 నిర్మాణాత్మక మార్పు
ఇది కేవలం పంటల మార్పు కాదు; వ్యవసాయ దృక్పథంలో, పెట్టుబడి విధానాల్లో, మార్కెట్ అనుసంధానంలో వచ్చిన నిర్మాణాత్మక మార్పు. ఉత్పత్తి – ప్రాసెసింగ్ – బ్రాండింగ్ – ఎగుమతి అనే నాలుగు దశల్లో సమగ్ర అభివృద్ధి జరిగితేనే నిజమైన ఫలితం కనిపిస్తుంది. జిల్లాల వారీగా ప్రత్యేక పంటల క్లస్టర్లు ఏర్పాటు చేస్తే ప్రాంతీయ ప్రత్యేకత పెరుగుతుంది.
⚠️ సవాళ్లు
అయితే ఈ మార్పు సవాళ్లతో కూడుకున్నది.
-
నీటి వనరుల పరిమితి: భూగర్భ జలాల అధిక వినియోగం భవిష్యత్కు ప్రమాదకరం. చెక్డ్యామ్లు, రీచార్జ్ కుంటలు, నదీజలాల వినియోగం పెంచాలి.
-
ధరల అస్థిరత: ధరల పతనం రైతులకు భారీ నష్టాలు తెస్తుంది. ధర స్థిరీకరణ నిధి అవసరం.
-
నిల్వ సదుపాయాల కొరత: కోల్డ్ స్టోరేజీలు, గ్రేడింగ్, ప్యాకేజింగ్ కేంద్రాలు విస్తరించాలి.
-
ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమలు: ఫ్రూట్ పల్ప్, ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లు ఏర్పాటు చేయాలి.
-
మార్కెట్ సమాచారం లోపం: డిజిటల్ వ్యవసాయం, మార్కెట్ డేటా రైతులకు చేరాలి.
🚜 ముందడుగు కోసం అవసరమైన చర్యలు
-
మైక్రో ఇరిగేషన్కు 100% ప్రోత్సాహం
-
రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంస్థలు (FPOలు) బలోపేతం
-
ఎగుమతులకు అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు, బ్రాండింగ్
-
ప్రత్యేక పంట బీమా పథకం
-
యువతకు అగ్రి-బిజినెస్ శిక్షణ
-
డ్రోన్ టెక్నాలజీ, డిజిటల్ మానిటరింగ్ ప్రవేశపెట్టడం
-
దళారీ వ్యవస్థ నిర్మూలన, పారదర్శక మార్కెట్ వ్యవస్థ
🌍 భవిష్యత్ దిశ
రాయలసీమను నిజమైన ‘గ్లోబల్ హార్టికల్చర్ హబ్’గా తీర్చిదిద్దాలంటే సమగ్ర ప్రణాళిక, నీటి సంరక్షణ, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి, మార్కెట్ అనుసంధానం అత్యవసరం. ప్రభుత్వం చిత్తశుద్ధితో నిధులు విడుదల చేసి అమలు చేస్తేనే ఫలితం కనిపిస్తుంది. అధికారులు పారదర్శకంగా పథకాలు అమలు చేయాలి. రైతులు కూడా సాంకేతిక పరిజ్ఞానం స్వీకరించి అధిక దిగుబడుల దిశగా కృషి చేయాలి.
మొత్తంగా చూస్తే, హార్టికల్చర్ అభివృద్ధి రాయలసీమకు ఆదాయం ఆధారిత మార్పుకు నాంది కావచ్చు. ఇది కేవలం వ్యవసాయ మార్పు కాదు; ప్రాంతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త దిశను చూపించే సంస్కరణ. సరైన అమలు జరిగితే రాయలసీమ రైతుల ఆర్థిక స్థితి గణనీయంగా మెరుగుపడి, రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలక బలంగా మారుతుంది.
Horticulture
