ముంబైలోని ఆసియాలోనే అతిపెద్ద మురికివాడగా పేరుగాంచిన Dharavi ఇప్పుడు కొత్త రకం పర్యాటకానికి కేంద్రంగా మారింది. సాధారణంగా పర్యాటకులు అందమైన ప్రదేశాలు, చారిత్రక కట్టడాలు, ప్రకృతి సౌందర్యం ఉన్న ప్రాంతాలను సందర్శిస్తారు. కానీ ఇటీవల “స్లమ్ టూరిజం” అనే కొత్త ట్రెండ్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమవుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో ముంబైలోని(Mumbai) ధారవిని సందర్శించేందుకు దేశీయ, విదేశీ పర్యాటకులు క్యూ కడుతున్నట్లు సమాచారం.
సుమారు కొన్ని చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో విస్తరించిన ధారవి, ప్రపంచంలోనే అత్యంత జనసాంద్రత ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. వేలాది కుటుంబాలు చిన్న చిన్న ఇళ్లలో జీవిస్తూ జీవనోపాధి కోసం వివిధ రకాల కుటీర పరిశ్రమల్లో పనిచేస్తుంటాయి. ఈ ప్రాంతంలోని జీవనశైలి, కష్టపడే ప్రజల దైనందిన జీవితం, చిన్న స్థాయి పరిశ్రమలు విదేశీ పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.
ఇక్కడి టూర్ గైడ్లు ప్రత్యేకంగా “స్లమ్ టూర్స్” నిర్వహిస్తున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ టూర్లలో భాగంగా పర్యాటకులను ధారవిలోని సన్నని వీధులు, చిన్న ఇళ్లు, రీసైక్లింగ్ యూనిట్లు, మట్టి పాత్రలు తయారుచేసే వర్క్షాప్లు, లెదర్ వస్తువులు తయారుచేసే కేంద్రాలు వంటి ప్రాంతాలకు తీసుకెళ్తారు. అక్కడి ప్రజలు ఎలా జీవిస్తున్నారు, ఎలా పని చేస్తున్నారు అనే విషయాలను దగ్గరగా చూపిస్తారు.
ఈ టూర్లకు భారీ డిమాండ్ ఉండటంతో గైడ్లు ఒక్కో వ్యక్తి నుంచి రెండు గంటల టూర్కు రూ.15,000 వరకు వసూలు చేస్తున్నట్లు సమాచారం. ముఖ్యంగా విదేశీయులు ఈ టూర్లపై ఎక్కువ ఆసక్తి చూపుతున్నారని టూర్ నిర్వాహకులు చెబుతున్నారు. పేదరికం మధ్య కూడా ప్రజలు ఎలా కష్టపడి జీవనం సాగిస్తున్నారో చూడాలని విదేశీ పర్యాటకులు ఆసక్తి చూపుతున్నారని అంటున్నారు.
ధారవిలోని చిన్న పరిశ్రమలు కూడా ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందాయి. ముఖ్యంగా ప్లాస్టిక్ రీసైక్లింగ్ యూనిట్లు, లెదర్ ఉత్పత్తులు, మట్టి పాత్రలు తయారీ, గార్మెంట్స్ తయారీ వంటి అనేక రంగాల్లో ఇక్కడి ప్రజలు పనిచేస్తున్నారు. ఈ చిన్న పరిశ్రమల ద్వారా కోట్ల రూపాయల వ్యాపారం జరుగుతుందని అంచనాలు ఉన్నాయి.
అయితే ఈ “స్లమ్ టూరిజం”పై(Mumbai Tourism) నెట్టింట పెద్ద ఎత్తున చర్చ జరుగుతోంది. కొందరు దీన్ని ఒక సామాజిక అవగాహన కార్యక్రమంగా చూస్తున్నారు. పేదరికం, అసమానతలు ఎలా ఉంటాయో ప్రపంచానికి తెలియజేయడానికి ఇది ఒక మార్గమని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పర్యాటకులు ఇక్కడి ప్రజల జీవన పరిస్థితులను తెలుసుకుని సహాయం చేయడానికి కూడా ముందుకు వస్తారని కొందరు అంటున్నారు.
మరోవైపు కొందరు మాత్రం దీనిపై తీవ్ర విమర్శలు చేస్తున్నారు. పేదరికాన్ని ఒక ప్రదర్శనగా మార్చి వ్యాపారం చేయడం సరైంది కాదని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అక్కడి ప్రజల వ్యక్తిగత జీవితం, వారి కష్టాలను టూరిజం పేరుతో చూపించడం నైతికంగా సరైనది కాదని సోషల్ మీడియాలో చర్చ సాగుతోంది.
ఇక పర్యాటక రంగ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, స్లమ్ టూరిజం నిర్వహించే సంస్థలు స్థానిక ప్రజల గౌరవాన్ని కాపాడుతూ, వారికి ఆర్థిక ప్రయోజనం కలిగేలా టూర్స్ నిర్వహిస్తే ఇది ఒక స్థిరమైన పర్యాటక మోడల్గా మారే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు.
మొత్తానికి, ముంబైలోని ధారవి మురికివాడ ఇప్పుడు ప్రపంచ పర్యాటక మ్యాప్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించింది. అయితే పేదరికాన్ని పర్యాటక ఆకర్షణగా మార్చడం సరైందా కాదా అన్న అంశంపై సమాజంలో చర్చ మాత్రం కొనసాగుతోంది.
SlumTourism
