Amaravati నుంచి వెలువడిన కీలక నిర్ణయంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో బీసీల రిజర్వేషన్ల అమలు అంశంపై సమగ్ర అధ్యయనం చేసేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం డెడికేటెడ్ కమిషన్ను ఏర్పాటు చేసింది. రిటైర్డ్ ఐఏఎస్ అధికారి శరాజీవ్ రంజన్ మిశ్రా (1987 బ్యాచ్) నేతృత్వంలో ఈ కమిషన్ పని చేయనుంది.
రాష్ట్రంలోని గ్రామ పంచాయతీలు, మండల పరిషత్లు, జిల్లా పరిషత్లు, మున్సిపాలిటీలు వంటి స్థానిక సంస్థల ఐదేళ్ల పదవీకాలం త్వరలో ముగియనున్న నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 243(E), 243(U) ప్రకారం స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు పదవీకాలం ముగిసేలోపు నిర్వహించడం తప్పనిసరి. అందువల్ల ఎన్నికలకు ముందు రిజర్వేషన్ల అంశంపై చట్టపరమైన స్పష్టత అవసరమైంది.
‘ట్రిపుల్ టెస్ట్’ తప్పనిసరి
సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ప్రకారం బీసీ రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలంటే ‘ట్రిపుల్ టెస్ట్’ విధానం పాటించాలి. ముఖ్యంగా డా. కృష్ణమూర్తి కేసు, వికాస్ కిషన్రావు గవాలి కేసుల్లో సుప్రీంకోర్టు స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసింది.
‘ట్రిపుల్ టెస్ట్’లో మూడు ముఖ్యమైన ప్రమాణాలు ఉన్నాయి:
1. రిజర్వేషన్ల అవసరాన్ని నిర్ధారించేందుకు ప్రత్యేక కమిషన్ ద్వారా సమగ్ర అధ్యయనం
2. సమకాలీన, ఆధారభూత (Empirical) డేటా సేకరణ
3. మొత్తం రిజర్వేషన్లు 50 శాతం మించకుండా పరిమితి
ఈ ప్రమాణాలను పాటించకుండా రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తే అవి కోర్టుల్లో నిలబడవని ఇప్పటికే అనేక రాష్ట్రాల అనుభవాలు సూచిస్తున్నాయి. అందుకే ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ముందస్తు చర్యగా డెడికేటెడ్ కమిషన్ను ఏర్పాటు చేసింది.
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా డేటా సేకరణ
డెడికేటెడ్ కమిషన్ రాష్ట్రంలోని 87 పట్టణ స్థానిక సంస్థలు, గ్రామ పంచాయతీలు, మండల మరియు జిల్లా పరిషత్లలో బీసీల జనాభా, సామాజిక-ఆర్థిక స్థితి, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం వంటి అంశాలపై సమగ్ర అధ్యయనం చేపడుతుంది. ప్రతి స్థానిక సంస్థ వారీగా రిజర్వేషన్ శాతాన్ని సూచించే విధంగా నివేదిక సిద్ధం చేయనుంది.
ఈ ప్రక్రియలో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ, అధికారుల నివేదికలు, గత ఎన్నికల గణాంకాలు, జనాభా లెక్కలు వంటి అంశాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటారు. అవసరమైతే విశ్వవిద్యాలయాలు, పరిశోధనా సంస్థలు, సామాజిక శాస్త్ర నిపుణుల సహాయం తీసుకునే అధికారం కమిషన్కు ఇచ్చారు.
45 రోజుల్లో నివేదిక
ప్రభుత్వ ఉత్తర్వుల ప్రకారం కమిషన్ 45 రోజుల్లో తన నివేదికను సమర్పించాలి. ఆ నివేదిక ఆధారంగా ప్రభుత్వం బీసీ రిజర్వేషన్ల శాతాన్ని ఖరారు చేసి ఎన్నికల ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకువెళ్తుంది. బీసీ సంక్షేమ శాఖ అదనపు డైరెక్టర్ డి. చంద్రశేఖర రాజును కమిషన్ కార్యదర్శిగా నియమించారు. కమిషన్కు అవసరమైన సిబ్బంది, వేతనాలు, మౌలిక సదుపాయాలపై వేర్వేరు ఉత్తర్వులు జారీ చేయనున్నట్లు ప్రభుత్వం వెల్లడించింది.
రాజకీయ ప్రాధాన్యం
స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు గ్రామ స్థాయిలోనే కాకుండా పట్టణ ప్రాంతాల్లో కూడా రాజకీయంగా కీలకమైనవి. బీసీ వర్గాలు ఆంధ్రప్రదేశ్లో గణనీయమైన జనాభా శాతం కలిగి ఉండటంతో వారి ప్రాతినిధ్యం కీలక అంశంగా మారింది. సరైన అధ్యయనం ఆధారంగా రిజర్వేషన్లు అమలు చేస్తే భవిష్యత్తులో చట్టపరమైన వివాదాలు తలెత్తే అవకాశం తగ్గుతుంది.
గవర్నర్ ఆదేశాల మేరకు ఉత్తర్వులు జారీ కావడం ద్వారా ఈ ప్రక్రియకు రాజ్యాంగ పరమైన బలం లభించింది. ప్రభుత్వం పారదర్శకత, చట్టబద్ధతకు ప్రాధాన్యం ఇస్తోందనే సందేశం ఈ నిర్ణయం ద్వారా వెల్లడి అవుతోంది.
ముందున్న సవాళ్లు
కమిషన్ ముందు సమయం పరిమితి ఒక ప్రధాన సవాల్. కేవలం 45 రోజుల్లో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సమగ్ర డేటా సేకరణ, విశ్లేషణ చేసి నివేదిక సిద్ధం చేయడం పెద్ద బాధ్యత. అలాగే వివిధ వర్గాల అభిప్రాయాలను సమన్వయం చేయడం కూడా కీలకం.
అయితే నిష్పక్షపాతంగా, శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం జరిగితే భవిష్యత్ స్థానిక ఎన్నికలకు ఇది మార్గదర్శకంగా నిలుస్తుంది. బీసీలకు తగిన రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం, రాజ్యాంగ నిబంధనలకు అనుగుణంగా రిజర్వేషన్లు అమలు చేయడం ప్రభుత్వ ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది.
